พัฒนาการและความเหลื่อมล้ำของผลการเรียนเฉลี่ยสะสม (GPAX) ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน : การวิเคราะห์เชิงข้อมูลขนาดใหญ่จากฐาน GPAX OBEC พ.ศ. 2564–2566
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลการเรียนและพัฒนาการผลการเรียนเฉลี่ยสะสม (GPAX) ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และ 2) ศึกษาความเหลื่อมล้ำของ GPAX ตามขนาดและที่ตั้งของสถานศึกษา แหล่งข้อมูลและสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล งานวิจัยใช้ข้อมูลทุติยภูมิขนาดใหญ่จากระบบ GPAX OBEC ของ สพฐ. โดยเป็นข้อมูลผลการเรียนเฉลี่ยสะสมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ในปีการศึกษา 2564–2566 จากสถานศึกษา 2,504 แห่ง สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน คะแนนพัฒนาการสัมพัทธ์ การทดสอบทีและการวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) การเปรียบเทียบรายคู่ด้วยวิธีของเชฟเฟ่ ผลการวิจัยพบว่า
1) เกรดเฉลี่ยภาพรวม (GPAX) ของนักเรียนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงปี 2564–2566 พบความเหลื่อมล้ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทั้งด้านที่ตั้งและขนาดของสถานศึกษา โรงเรียนในเขตเมืองมีเกรดเฉลี่ยและคะแนนพัฒนาการสูงกว่าโรงเรียนนอกเมืองอย่างต่อเนื่อง 2) โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมี GPAX สูงที่สุดในทุกปีการศึกษา ส่วนโรงเรียนขนาดเล็กมี GPAX ต่ำที่สุด และมีความแตกต่างจากโรงเรียนทุกขนาดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในทุกปีการศึกษา 3) โรงเรียนนอกเมืองมีระดับการลดลงของพัฒนาการเพิ่มสูงขึ้นในแต่ละปี เมื่อเทียบช่วงปี 2566 กับ 2565 ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการดำเนินการเชิงเป้าหมายเพื่อลดช่องว่างผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้รายใดก็ตามที่จะอ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังข้อความทั้งหมดของบทความ รวบรวมข้อมูลสำหรับการจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์แบบแสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า (Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License
เอกสารอ้างอิง
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2565). รายงานฉบับพิเศษสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ปี 2565 การศึกษา คือการลงทุนที่ไม่มีวันขาดทุน. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2568). รายงานฉบับพิเศษสถานการณ์ความเหลื่อมลํ้าทางการศึกษาปี 2567 และ ทิศทางสําคัญในปี 2568 ประเทศไทยกับการแก้ปัญหาเชิงระบบเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
การญ์พิชชา กชกานน, ปุญญาพัฒน์ จันทร์เพชร, และ สุดารัตน์ อินทรัตน์ นักวิจัย. (มปป.). รายงานการวิจัยข้อมูลพื้นฐานโรงเรียนขนาดเล็ก กรณีศึกษา : โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมภาคประชาสังคมเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง ภายใต้งบประมาณสนับสนุน โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมภาคประชาสังคมเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา สมาคมสภาการศึกษาทางเลือก. https://actionaid.or.th/wp-content/uploads/2019/02/Small-School-Baseline-Research_Access-School-Project.pdf
ไกรยส ภัทราวาท. (2566, 16 ธันวาคม). 4 ข้อเสนอเพื่ออนาคตโรงเรียนเล็กของชุมชน. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. https://www.eef.or.th/article-161223/
ชญานิศ ประดิษฐ์เสรี. (2566). ผลกระทบที่มีต่อความเสมอภาคทางการศึกษาในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีการจัดการศึกษาห้องเรียนพิเศษ [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. https://hdl.handle.net/20.500.14740/52916
ทิพย์พาพร ตันติสุนทร. (2563). การลดความยากจนและความเหลื่่อมล้ำทางการศึกษา. วารสารนวัตกรรมสังคม, 3(2), 93-110.
ปิยลักษณ์ โพธิวรรณ์, กฤษกนก ดวงชาทม, รุ้งลาวัลย์ ละอำคา, ปองภพ ภูจอมจิตร, & ดรุณนภา นาชัยฤทธิ์. (2568). การบริหารจัดการการศึกษาเพื่อความเท่าเทียมลดปัญหาความเหลื่อมล้ำ. Journal of Buddhist Education and Research, 11(2), 258-270.
สิริกุล พรหมกันธา. (2567). การกระจายการศึกษาผ่านนโยบายการสร้างความเท่าเทียมทางการศึกษาและการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา: กรณีศึกษาชุมชน ตำบลป่าป้อง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยเชียงใหม่. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/ dc:180205
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). คู่มือการรายงานผลการเรียนเฉลี่ยสะสมผ่านระบบ GPAX OBEC. ห้างหุ้นส่วนจำกัด โรงพิมพ์อักษรไทย (น.ส.พ. ฟ้าเมืองไทย).
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2550). การแบ่งภูมิภาคทางภูมิศาสตร์. http://legacy.orst.go.th/?knowledges=การแบ่งภูมิภาคทางภูมิศาสตร์.
Burušić, J., Babarović, T., & Velić, M. Š. (2016). School effectiveness: An overview of conceptual, methodological and empirical foundations. In N. Alfirević, J. Burušić, J. Pavičić, & R. Relja (Eds.), School effectiveness and educational management (pp. 5–26). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29880-1_2
Cabral-Gouveia, C., Menezes, I., & Neves, T. C. (2023). Educational strategies to reduce the achievement gap: A systematic review. Frontiers in Education, 8, Article 1155741. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1155741
López Costa, M. (2024). The impact of territorial and demographic factors on academic performance in public schools across Catalonia. International Journal of Education, 16(2), 38-51. https://doi.org/10.5296/ije.v16i2.21795
Nachbauer, M. (2024). How schools affect equity in education: Teaching factors and extended day programs associated with average achievement and socioeconomic achievement gaps. Studies in Educational Evaluation, 82, 101367. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2024.101367
Reynolds, D., & Teddlie, C. (Eds.). (2000). The International Handbook of School Effectiveness Research. Routledge/Falmer
Ruvahofi, E. P., Koda, G. M., & Mosha, H. J. (2022). Community secondary schools heads' effectiveness in strategic resourcing to enhancing equity in education in Kigoma region, Tanzania. British Journal of Education, 10(14), 55-79. https://doi.org/10.37745/bje.2013/vol10n145579
Sammons, P., & Bakkum, L. (2011). Effective Schools, Equity and Teacher Effectiveness: A Review to the Literature. Revista de currículum y formación del profesorado, 15(3), 9-26. https://www.ugr.es/~recfpro/rev153ART2en.pdf
Sammons, P., Hillman, J., & Mortimore, P. (1995). Key Characteristics of Effective Schools: A Review of School Effectiveness Research. Office for Standards in Education [OFSTED].
Scheerens, J., & Bosker, R. J. (1997). The foundations of educational effectiveness. Elsevier Science Ltd.
Steinmann, I., & Olsen, R. V. (2022). Equal opportunities for all? Analyzing within-country variation in school effectiveness. Large-scale Assessments in Education, 10, 2. https://doi.org/10.1186/s40536-022-00120-0
Stoeger, H., Almulhim, N. F., & Ziegler, A. (2022). Correspondence heuristic and filter-empowerment heuristic: Investigating the reversed gender achievement gap. Education Sciences, 12(11), 811. https://doi.org/10.3390/educsci12110811
