การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ของโครงการยกระดับ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ชุมชน จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
ผลตอบแทนทางสังคม (SROI), เศรษฐกิจสร้างสรรค์, การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน, จังหวัดเชียงใหม่บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความคุ้มค่าและผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ของโครงการยกระดับชุมชนฉลาดรู้อย่างสร้างสรรค์ด้วยกลไกการขับเคลื่อนจากมหาวิทยาลัยสู่ชุมชน ในพื้นที่นำร่องจังหวัดเชียงใหม่ วิธีการศึกษาเป็นการวิจัยเชิงประเมินผลแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนและ OTOP จำนวน 12 ราย เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบบันทึกข้อมูลทางการเงิน การวิเคราะห์ข้อมูลยึดตามกรอบแนวคิด SROI มาตรฐาน 6 ขั้นตอน โดยกำหนดระยะเวลาปันผลประโยชน์ 5 ปี และใช้อัตราคิดลดทางการเงินร้อยละ 5 เพื่อคำนวณมูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) ผลการศึกษา พบว่าภายใต้งบประมาณการลงทุนรวม 7,000,000 บาท โครงการสามารถสร้างผลลัพธ์ที่เป็นมูลค่าปัจจุบันสุทธิ (NPV) เท่ากับ 8,946,549 บาท และมีอัตราผลตอบแทนทางสังคม (SROI) เท่ากับ 2.28 เท่า ซึ่งหมายความว่าทุก ๆ 1 บาทของการลงทุน สามารถสร้างผลตอบแทนคืนสู่สังคมและเศรษฐกิจชุมชนคิดเป็นมูลค่า 2.28 บาท โดยผลลัพธ์ที่มีมูลค่าสูงสุดเกิดจากรายได้ส่วนเพิ่มผ่านช่องทางออนไลน์ การปรับปรุงพื้นที่หน้าร้าน และยอดขายต่อเนื่องจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบใหม่ สรุปผลการใช้มหาวิทยาลัยเป็นกลไกพี่เลี้ยงในการบ่มเพาะนวัตกรรมผลิตภัณฑ์และการตลาด เป็นรูปแบบการพัฒนาที่มีประสิทธิภาพและความคุ้มค่าสูง สามารถยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจฐานรากได้อย่างเป็นรูปธรรม
เอกสารอ้างอิง
ธีรพงษ์ กีรติพงศ์ไพบูลย์. (2559). การเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ OTOP ด้วยการเล่าเรื่องราว (Storytelling) และเศรษฐกิจสร้างสรรค์. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 8(2), 150-172.
รัตนา แก้วมณี. (2564). บทบาทของมหาวิทยาลัยกับการพัฒนาพื้นที่เชิงสร้างสรรค์: กรณีศึกษาจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 17(1), 1-25.
คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่. (2566). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการยกระดับชุมชนฉลาดรู้อย่างสร้างสรรค์ด้วยกลไกการขับเคลื่อนจากมหาวิทยาลัยสู่ชุมชน. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
ชัยยศ จันทรสมบัติ. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อความยั่งยืน. วารสารวิชาการแพรวากาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 6(2), 245-266.
ภาณุวัฒน์ ปัญญธนกุล. (2563). การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์ชุมชนด้วยอัตลักษณ์ทุนทางวัฒนธรรม. วารสารเศรษฐศาสตร์และกลยุทธ์การจัดการ, 7(1), 88-102.
สุรเชษฐ์ พัฒนพงศ์. (2562). การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ของโครงการพัฒนาอาชีพผู้สูงอายุ. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 59(3), 45-68.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (2563). รายงานประจำปี 2563: การขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ไทย. สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์.
วรรณา สุขใส. (2563). การประยุกต์ใช้ SROI ในการประเมินโครงการ CSR ขององค์กรธุรกิจในตลาดหลักทรัพย์. วารสารบริหารธุรกิจ นิด้า, 26, 55-78.
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: from National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research policy, 29(2), 109-123.
Florida, R. (2002). The Rise of the Creative Class: And How It's Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life. Basic Books.
Goddard, J. (2009). Re-inventing the civic university. NESTA.
Gunasekara, C. (2006). Reframing the role of universities in the development of regional innovation systems. Journal of Technology Transfer, 31(1), 101-113.
Howkins, J. (2001). The Creative Economy: How People Make Money from Ideas. Penguin.
Maas, K., & Liket, K. (2011). Social Impact Measurement: Classification of Methods. Environmental Management Accounting and Supply Chain Management, 171-202.
The SROI Network. (2012). A Guide to Social Return on Investment.
UNCTAD. (2010). Creative Economy Report 2010. United Nations Conference on Trade and Development.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.


