ปัจจัยที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรภาครัฐไทย: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ

ศรันย์ดิษฐ์ เบญจพงศ์; ศิวพร โพธิวิทย์

ผู้แต่ง

ศรันย์ดิษฐ์ เบญจพงศ์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
ศิวพร โพธิวิทย์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

คำสำคัญ:

ความผูกพันต่อองค์กร, การบริหารทรัพยากรบุคคล, บุคลากรภาครัฐ, การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ

บทคัดย่อ

การศึกษาด้วยวิธีการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์เนื้อหาในบทความวิจัยค้นหาคุณลักษณะและผลการวิจัยเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรภาครัฐไทย รวมทั้งแนวทางการบริหารจัดการเพื่อเพิ่มความผูกพันต่อองค์กรให้ดีขึ้น เป็นการศึกษา
เชิงคุณภาพโดยใช้วิธีวิจัยข้อมูลจากเอกสาร สืบค้นบทความวิจัยที่ตีพิมพ์เผยแพร่ระหว่าง พ.ศ. 2558-2568 ในฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย (TCI) ได้บทความจากฐานข้อมูล จำนวน 883 รายการ แล้วนำมาทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ มีบทความที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ที่กำหนดจำนวน 133 รายการ จากนั้นจึงสังเคราะห์เนื้อหาตามวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการศึกษา พบว่า ความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรภาครัฐไทยมาจากปัจจัยสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ (1) ปัจจัยส่วนบุคคล อาทิ อายุ ระยะเวลาทำงาน (2) ลักษณะงาน อาทิ ความท้าทายและความหลากหลายของงาน อิสระในการทำงาน (3) คุณภาพชีวิตการทำงาน อาทิ ค่าตอบแทน โอกาสความก้าวหน้า และ (4) โครงสร้างและการบริหาร ได้แก่ ภาวะผู้นำ โดยแต่ละปัจจัยอาจส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กรในระดับต่างกัน แนวทางการบริหารจัดการที่มีประสิทธิผลควรมุ่งเน้นการออกแบบงานและแรงจูงใจที่เหมาะสม การพัฒนาคุณภาพชีวิตและความมั่นคงในงาน การเสริมสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เกื้อหนุน การบริหารอย่างโปร่งใสและยุติธรรม และการพัฒนาศักยภาพบุคลากร เพื่อสร้างความผูกพันต่อองค์กรในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

พิชิต พิทักษ์เทพสมบัติ, จินดาลักษณ์ วัฒนสินธุ์ และ ไชยนันท์ ปัญญาศิริ. (2552). ความพึงพอใจในงานและความผูกพันต่อองค์การ. เสมาธรรม.

Page M.J., McKenzie J.E., Bossuyt P.M., Boutron I., Hoffmann T.C., Mulrow C.D., et al. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. PLoS Med, 18(3), 1-15. https://d+oi.org/10.1371/journal.pmed.1003583

จำเนียร ราชแพทยาคม. (2565). การบริหารองค์การภาครัฐ ใน เอกสารการสอนชุดวิชาการบริหารราชการไทย (หน่วยที่ 1-7). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2567). คู่มือการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ. https://itas.nacc.go.th/

สำนักงาน ก.พ. (2567). กำลังคนภาครัฐ 2566. https://www.ocsc.go.th/?post_type=reports&p=90519

ศุภชัย ยาวะประภาษ. (2546). การบริหารงานบุคคลภาครัฐไทย: กระแสใหม่และสิ่งท้าทาย. จุดทอง.

สุนิสา ช่อแก้ว. (2563). การบริหารทรัพยากรมนุษย์ : แนวคิด กระบวนการ เครื่องมือ และกรณีศึกษา. คณะรัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

บุญอนันต์ พินัยทรัพย์. (2566). การใช้เทคโนโลยีกับงานทรัพยากรมนุษย์. รัตนไตร.

รุ่งโรจน์ อรรถานิทธิ์. (2554). Employee Engagement การสร้างความผูกพันของพนักงานในองค์กร. เอช อาร์ เซ็นเตอร์.

Allen N.J. and Meyer J.P. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1(1), 61-89. https://doi.org/10.1016/1053-4822(91)90011-Z

Steers, R. M. (1977). Antecedents and Outcomes of Organizational Commitment. Administrative Science Quarterly, 22(1), 46-56. https://doi.org/10.2307/2391745

วรวรรณ วัฒนศิริ และภิรดา ชัยรัตน์. (2564). การศึกษาความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรกรมทางหลวง. HRD Journal, 12(2), 8-22.

สุภาภรณ์ สายบัว, อัยรดา พรเจริญ และปิยนุช วรบุตร. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันต่อองค์การของพนักงาน การยางแห่งประเทศไทยเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 17(2), 254-264.

ณิชาพร ฤทธิบูรณ์ และสุธนา บุญเหลือ. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันองค์กรของบุคลากรภาครัฐ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประเทศไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 5(1), 151-166.

ภัทรพงษ์ งามกิจปราโมทย์, กัลย์ ปิ่นเกษร และ ณัฐปภัสษ์ จุ้ยเจริญ. (2567). ปัจจัยด้านลักษณะของงานที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันต่อองค์การของพนักงาน องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ สำนักงานใหญ่. Journal of Professional Routine to Research (JPR2R), 11(1), 59-67.

ครุศิลป์ อวนศรี, นิษรา พรสุริวงษ์ และ สุวรรณา ยุทธภิรัตน์. (2567). ปัจจัยด้านลักษณะของงานที่ส่งผลต่อความผูกพันของพนักงานในองค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(1), 259-272.

ณัฐพงศ์ พิพัฒนวัฒนากุล และนัทนิชา หาสุนทรี. (2564). การวิเคราะห์เส้นทางความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความผูกพันต่อองค์การของบุคลากร กรมชลประทาน ส่วนกลาง. วารสารนิติ รัฐกิจ และสังคมศาสตร์ สำนักวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 5(2), 117-138.

วิไลวรรณ จันทร์เมือง และประพันธ์ ชัยกิจอุราใจ. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อความผูกพันต่อองค์การของบุคลากรโรงพยาบาลในจังหวัดเพชรบูรณ์, วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 30(3), 165-181.

ฐิติศักดิ์ คำพรมมา และจีรศักดิ์ โพกาวิน. (2566). ความผูกพันต่อองค์กรของลูกจ้างชั่วคราวมหาวิทยาลัยมหาสารคาม. วารสารการเมืองการปกครอง, 13(3), 22-37.

ศศิธร กุนัย, สมชัย ชวลิตธาดา และ วิเชียร อินทรสมพันธ์. (2566). คุณภาพชีวิตการทำงานที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การของครูในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร. Journal of Modern Learning Development, 9(8), 449-464.

เสาวนีย์ เปรมอุปพงษ์, ละมัย ร่มเย็น และ สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง. (2567). อิทธิพลของคุณภาพชีวิตการทำงานและความสุขในการทำงานที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การของบุคลากรองค์การบริหารส่วนตำบลในเขตอำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(3), 353-374.

โย อาชา, เสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร และ สัญญา เคณาภูมิ. (2562). การศึกษาเรื่องคุณภาพชีวิตการทำงานที่มีผลต่อความผูกพันต่อองค์กรของพนักงานเทศบาลตำบลในเขตอำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการเมืองการปกครอง, 9(2), 168-183.

วัชรพงษ์ แสนมาโนช และ พนายุทธ เชยบาล. (2564). คุณภาพชีวิตการทางานที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การของครูสังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดสกลนคร. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 6(2), 664-677.

วิราภรณ์ วราอัศวปติ, วาโร เพ็งสวัสดิ์ และ วัลนิกา ฉลากบาง. (2567). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กรของพยาบาล ในโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 8. วารสารพยาบาลทหารบก, 26(1), 307-314.

ธัณฎิกานต์ คำวิเศษธนธรณ์, สิทธิพรร์ สุนทร และเสาวลักษณ์ นิกรพิทยา. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความผูกพันองค์การของบุคลากรสายสนับสนุน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 4(4), 221-229.

บัณฑิต วิเวกวรรณ์ และ สมศักดิ์ อมรสิริพงศ์. (2564). การรับรู้การสนับสนุนจากองค์การที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การของบุคลากรเทศบาลในเขตพื้นที่อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม. วารสารการเมืองการปกครอง, 11(2), 185–202.

ธวัชชัย สุนทรนนท์. (2566). การศึกษาความผูกพันต่อองค์กรและการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายในการส่งเสริมความผูกพันต่อองค์กรภายใต้กระแสการเปลี่ยนแปลง ของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ปฏิบัติงาน ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดตรัง. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 12(6), 1-16.

Kittipanno, P. K. (2023). Factors Affecting Organizational Commitment of Personnel at Local Administrative Organizations of Mahasarakham Province. Journal of MCU Social Science Review, 12(3), 233-245.

เอื้อมเดือน แก้วสว่าง, เพ็ญศรี ฉิรินัง, สมบูรณ์ ศิริสรรหิรัญ และอุดมวิทย์ ไชยสกุลเกียรติ. (2564). รูปแบบคุณภาพชีวิตในการทำงานของบุคลากรที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์การของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ. วารสารศึกษาศาสตร์ มมร, 9(2), 68-87.

นพดล ฤทธิโสม และสงวน อินทร์รักษ์. (2559). กลยุทธ์การเสริมสร้างความผูกพันต่อองค์กรของข้าราชการครูสังกัดกรุงเทพมหานคร. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 9(2), 749-767.

นงนุช อุณอนันต์. (2561). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับลักษณะงาน ประสบการณ์ในการทำงาน และความผูกพันธ์ต่อองค์การของผู้ปฏิบัติงานในองค์การต่างๆ โดยวิธีวิเคราะห์อภิมาน. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 9(2), 60-72.

พรทิพย์ เล็กอุทัย และ ทองฟู ศิริวงศ์. (2567). ความพึงพอใจในงานและคุณภาพชีวิตในการทำงานส่งผลต่อความผูกพันในองค์กรของข้าราชการหน่วยงานภาครัฐแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร. Journal of Modern Learning Development, 9(7), 505-517.

มลฤทัย อินทร์ทองสุข และ ณกมล จันทร์สม. (2564). เป้าประสงค์ของการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพชีวิตในการทำงานกับความผูกพันต่อองค์กรของพนักงานในองค์การ. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 23(2), 235-246.

กุหลาบ ศรีโฮมจันทร์, ชนกพร จิตปัญญา และ อารีย์วรรณ อ่วมตานี. (2561). ปัจจัยเชิงเหตุของความยึดมั่นผูกพันต่อองค์การของพยาบาลวิชาชีพ : การวิเคราะห์อภิมาน. วารสารแพทย์นาวี, 45(2), 216-234.

ณพัชญปภา สว่างนุวัตรกุล. (2562). ความผูกพันต่อองค์การจากมุมมองบุคลากรทางการศึกษาเจเนอเรชั่นวาย. วารสารช่อพยอม, 30(2), 109-118.

พรไพลิน เจาะขาว และชวนชื่น อัคคะวณิชชา. (2566). ความตั้งใจคงอยู่ของข้าราชการเจเนอเรชั่นวาย กรมสรรพากร: บทบาทของความผูกพันต่อองค์กรของพนักงานในฐานะตัวแปรส่งผ่าน. วารสารวิชาการรัตนบุศย์, 5(2), 286-304.

ณรินณ์ทิพ วงษ์ลุนบุตรดา, ปิยะฉัตร จารุธีรศานต์ และ วิไลลักษณ์ เสรีตระกูล. (2567). ความผูกพันต่อองค์กรของกลุ่ม Gen-Y. วารสารรามคำแหง ฉบับบัณฑิตวิทยาลัย, 7(2), 1-13.

ประไพศรี ธรรมวิริยะวงศ์. (2563). แนวทางการพัฒนาความผูกพันของพนักงานในองค์กร. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 13(2), 93-504.

หทัยชนก ชัยวงค์ษา และธนาสิทธิ์ เพิ่มเพียร. (2560). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับความผูกพันต่อองค์การของพนักงานภาคเอกชน. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 9(1), 108-120.

สิริเพ็ญ ศุภลักษณ์, เลิศชัย สุธรรมานนท์ และ นิธิภัทร กมลสุข. (2567). การสร้างความผูกพันของพนักงานสถาบันอุดมศึกษา XYZ. HRD Journal, 15(1), 9-27.

Saks A.M. (2006). Antecedents and consequences of employee engagement. Journal of Managerial Psychology, 21(7), 600-619. https://doi.org/10.1108/02683940610690169

อุเทน นุ้ยพิน และอุทัย เลาหวิเชียร. (2567). ดุษฎีนิพนธ์ทางรัฐประศาสนศาสตร์ด้านการจัดการทรัพยากรมนุษย์ในประเทศไทย. Journal of Modern Learning Development, 9(10), 46-56.

ทัชชกร เอียดเฉลิม และเจษฎา นกน้อย. (2567). อิทธิพลของสมรรถนะ ความผูกพันต่อองค์การ และการรับรู้ความยุติธรรมที่มีต่อการคงอยู่ของข้าราชการกรมตรวจบัญชีสหกรณ์. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 11(2), 325-348.