สิทธิที่ไม่เสมอภาค: วิเคราะห์โครงสร้างการเข้าถึงและการมีส่วนร่วมของคนพิการในการเลือกตั้ง

บทคัดย่อ

ในบริบทที่ประเทศไทยและสังคมโลกต่างยอมรับหลักการของการเลือกตั้งที่ครอบคลุมและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง กลุ่มคนพิการยังคงเผชิญกับอุปสรรคเชิงโครงสร้างในการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น การใช้สิทธิเลือกตั้ง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างการเข้าถึง โดยประกอบด้วยหน่วยเลือกตั้ง บริการช่วยเหลือเพื่อการเข้าถึง บทบาทของผู้นำทางสังคม การรับรู้เกี่ยวกับสิทธิในการมีส่วนร่วม และอัตราการใช้สิทธิเลือกตั้งของคนพิการในประเทศไทย โดยใช้การวิเคราะห์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (Pearson Correlation) กับข้อมูลทุติยภูมิที่เกี่ยวข้อง ผลการวิเคราะห์พบว่าปัจจัยด้านโครงสร้างมีความสัมพันธ์ในระดับสูงมากระหว่างกัน (r = 1.000, p < .001) จึงสะท้อนให้เห็นถึงระบบบริการที่เคลื่อนพร้อมกันในลักษณะรวมศูนย์ ขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้เรื่องสิทธิกับการใช้สิทธิเป็นไปในทิศทางบวก (r = .784) แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p > .05) ผลลัพธ์นี้ชี้ให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมของคนพิการอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับ "การจัดให้มี" (เชิงเทคนิค) เพียงอย่างเดียว แต่กับ "ความรู้สึกว่ามีสิทธิที่จะมีส่วนร่วม"

          งานวิจัยนี้จึงเสนอว่าการออกแบบนโยบายเลือกตั้งที่เป็นธรรมสำหรับคนพิการจำเป็นต้องข้ามพ้นจากกรอบการอำนวยความสะดวกเชิงเทคนิค ไปสู่การส่งเสริมสำนึกแห่งสิทธิ ความมั่นใจในตนเอง และการสร้างพื้นที่สาธารณะที่รองรับบทบาทของคนพิการในฐานะพลเมืองที่เท่าเทียมในระบอบประชาธิปไตย