การเลือกตั้งที่มีคุณภาพ: กรณีศึกษาการเลือกตั้งทั่วไปในประเทศไทย พ.ศ. 2562 และ พ.ศ. 2566
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วมในการเลือกตั้ง, เลือกตั้งสมานฉันท์, การศึกษาเพื่อสร้างสำนึกพลเมืองบทคัดย่อ
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาองค์ความรู้และกลไกส่งเสริมการเลือกตั้ง
ที่มีคุณภาพโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจการรับรู้คุณภาพการเลือกตั้งที่ผ่านมาของไทยในการเลือกตั้งทั่วไปในปี 2562 และ 2566 ตลอดจนศึกษาเงื่อนไขที่มีผลต่อคุณภาพของการเลือกตั้ง
โดยเก็บแบบสอบถามกับผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 1,026 ชุดทั่วประเทศ ร่วมกับการศึกษาเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง จำนวน 28 ราย ผลการศึกษาพบว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งมองว่าการเลือกตั้งที่ผ่านมาของไทย
ยังมีคุณภาพอยู่ในระดับปานกลาง โดยมีอย่างน้อย 3 ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพการเลือกตั้ง 1. กฎหมายและระเบียบปฏิบัติ ที่โดยมากเป็นข้อกำหนดให้ปฏิบัติหรือห้ามปฏิบัติ ซึ่งไม่ส่งเสริมต่อการมีส่วนร่วมและกำกับติดตามของผู้มีสิทธิเลือกตั้งมากนัก 2. ผู้มีสิทธิเลือกตั้งมีความรู้เรื่องการมีส่วนร่วมในการเลือกตั้งระดับน้อย และ 3. ความเชื่อและวัฒนธรรมทางการเมืองไทยยังคงส่งผลให้ญาติและเงินมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ
เหนือนโยบายสาธารณะ การส่งเสริมคุณภาพของการเลือกตั้งควรพิจารณาใน 2 เรื่อง 1. กำหนดกฎหมาย/ระเบียบปฏิบัติให้มีความชัดเจนเพื่อหลีกเลี่ยงการตีความในทางปฏิบัติ และควรบรรจุเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนไว้ในกฎหมายอย่างชัดเจน 2. ส่งเสริมการศึกษาทางการเมืองให้เป็นส่วนหนึ่งในการสร้างสำนึกพลเมือง
เอกสารอ้างอิง
The Electoral commission. (2023). Electoral fraud data. https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/electoral-fraud-data/2023-electoral-fraud-data
Cohen, N. (2021). Ballot rigging is so last year. There are now new ways of buying votes. https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/may/22/ballot-rigging-is-so-last-year-new-ways-of-buying-votes
Kessler, G. (2022). Opinion: The truth about election fraud: It's rare. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/politics/2022/11/01/truth-about-election-fraud-its-rare/
รัชพงษ์ แจ่มจิรไชยกุล. (2024). ผลการเลือกตั้งสหรัฐฯ เชื่อถือได้แค่ไหน?. https://www.the101.world/us-election-results-reliability/
Cadwalladr, C. & Graham-Harrison, E. (2018). Revealed: 50 million Facebook profiles harvested for Cambridge Analytica in major data breach. https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/cambridge-analytica-facebook-influence-us-election?utm_source=chatgpt.com
Fischer, B. (2020). Newly Published Cambridge Analytica Documents Show Unlawful Support for Trump in 2016. https://campaignlegal.org/update/newly-published-cambridge-analytica-documents-show-unlawful-support-trump-2016?utm_source=chatgpt.com
Nyabola, N. (2020). Cambridge Analytica and the end of elections. https://www.aljazeera.com/opinions/2020/1/18/cambridge-analytica-and-the-end-of-elections
Mozaffar, S. & Schedler, A. (2002). The Comparative Study of Electoral Governance Introduction. International Political Science Review, 23(1), 5–27.
เรย์โนลด์ส, แอนดรูว์, ไรลีย์, เบน, และ เอลลิส, แอนดรูว์. (2555). การออกแบบระบบเลือกตั้ง: คู่มือเล่มใหม่ของ International IDEA (แปลโดย สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษามหาวิทยาลัยมหิดล). สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล. https://www.idea.int/sites/default/files/publications/electoral-system-design-TH.pdf
Electoral Integrity Project. (2021). Perceptions of Electoral Integrity index of electoral integrity. https://www.electoralintegrityproject.com/pei-core-questions
Elklit, J. & Reynolds, A. (2005). A Framework for the Systematic Study of Election Quality. Democratization, 12(2), 147-162.
Norris, P. & Alessandro, N. (2017). Election Watchdogs: Transparency, Accountability and Integrity. Oxford University Press.
Thomas, G. P. & Gibson, L. R. (2014). Comparative Assessment of Central Electoral Agencies a Report Commissioned by Elections Canada. https://www.elections.ca/res/rec/tech/comp/comp_e.pdf
Open Election Data Initiative. (2024). Open Election Data Initiative Unleashing the Potential of Election Data to Promote Accountability. https://openelectiondata.net/en/guide/principles/
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. ราชกิจจานุเบกษา. http://www.ratchakitcha.soc.go.th
พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562. (2562, 16 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 50 ก หน้า 258-313.
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2551. (2551, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนพิเศษ 69 ง หน้า 1-60.
ไทยพีบีเอส. (2566). กกต.เปิดสถิติร้องเรียนเลือกตั้ง สส. พบตัวเลขปี 66 น้อยกว่าปี 62. https://www.thaipbs.or.th/news/content/334335
สิริพรรณ นกสวน สวัสดี. (2553). การศึกษาเพื่อสร้างพลเมืองในประเทศไทย : สถานภาพ ความท้าทาย และข้อเสนอแนะ (Civic Education in Thailand: Status, Challenges, and Recommendations). Friedrich-Ebert-Stiftung.
ยุทธพร อิสรชัย. (2562). การเลือกตั้งท้องถิ่นในยุค Disruptive Technology. วารสารสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง, 1(1), 27-42.
Dewey, J. (1944). Democracy and education: An introduction to the philosophy of education. Macmillan.
Studebaker, J. W. (1936). Safeguarding democracy through adult civic education. Bulletin, No.6, United States Department of the Interior, Office of Education. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED542401.pdf
Gutmann, A. (1993). Democracy & democratic education. Studies in Philosophy and Education, 12, 1-9. https://doi.org/10.1007/BF01235468
Arneson, R. J. (2014). Neutrality and Political Liberalism. In Merrill, R. & Weinstock, D. Political Neutrality. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137319203_2
Taylor, C. (1967). Neutrality in political science. In Peter Laslett (ed.). Philosophy, politics and society (3rd ed.). Blackwell.
จารุวรรณ แก้วมะโน. (2567). โครงการวิจัยเพื่อพัฒนาองค์ความรู้และกลไกส่งเสริมการเลือกตั้งที่มีคุณภาพโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน: รายงานฉบับสมบูรณ์. สถาบันพระปกเกล้า.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
