แนวคิดเชิงบูรณาการพุทธจริยธรรมเพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นทางจิตใจ ในหลักสูตรสุขศึกษาสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา

บทคัดย่อ

ปัญหาสุขภาพจิตในวัยรุ่นทวีความรุนแรงขึ้นอย่างน่ากังวล ความยืดหยุ่นทางจิตใจจึงเป็นทักษะสำคัญในการรับมือกับวิกฤต อย่างไรก็ตามหลักสูตรสุขศึกษาปัจจุบันมักเน้นการจัดการสุขภาพกายและประยุกต์ใช้จิตวิทยาตะวันตกที่มุ่งแก้ปัญหาปลายเหตุ ทำให้ขาดแกนยึดเหนี่ยวทางจิตวิญญาณ บทความวิชาการนี้
จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางจิต ซึ่งเป็นผลจากการสังเคราะห์องค์ความรู้ของผู้เขียน โดยผสานแนวคิดจิตวิทยาความยืดหยุ่นตะวันตกเข้ากับรากฐานพุทธจริยธรรม ผลการสังเคราะห์แนวคิดชี้ให้เห็นว่า การสร้างภูมิคุ้มกันทางใจที่ยั่งยืนสามารถขับเคลื่อนผ่านกลไกพุทธธรรม 2 มิติหลัก ได้แก่ 1) มิติการสร้างภูมิคุ้มกันระดับบุคคล ผ่านหลักไตรสิกขาโดยอาศัย
ศีล สร้างฐานความปลอดภัย สมาธิ เป็นเครื่องมือกำกับอารมณ์ และใช้ ปัญญา พัฒนาทักษะการแก้ปัญหา
และ 2) มิติการสร้างดุลยภาพทางสังคม ผ่านหลักพรหมวิหาร 4 เพื่อเสริมสร้างสัมพันธภาพเชิงบวก
และความมั่นคงทางอารมณ์ ผู้เขียนได้จัดระบบความสัมพันธ์ดังกล่าวผ่านตารางสังเคราะห์เชิงบูรณาการ
พร้อมทั้งนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ในวิชาสุขศึกษาที่เป็นรูปธรรม องค์ความรู้สำคัญจากบทความนี้ คือการนำเสนอนวัตกรรมทางความคิดที่ช่วยยกระดับวิชาสุขศึกษา จากการสอนที่เน้นความรู้ไปสู่กระบวนการบ่มเพาะทักษะชีวิตเชิงรุก กรอบแนวคิดดังกล่าวถือเป็นการมอบเครื่องมือทางปัญญาสากลที่ไม่ผูกติดกับความเชื่อทางศาสนา แต่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันทางใจให้เยาวชนเกิดความเข้าใจ ปล่อยวาง
และฟื้นตัวจากอุปสรรคได้อย่างยั่งยืน