การศึกษาพัฒนาการความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ ของชาวพุทธจังหวัดสุรินทร์

ผู้แต่ง

  • ยโสธารา ศิริภาประภากร นักวิชาการอิสระ บ้านศาลาสามัคคี ตำบลบ้านชบ อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์
  • สุริยา คลังฤทธิ์ นักวิชาการอิสระ บ้านศาลาสามัคคี ตำบลบ้านชบ อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์
  • เกริกวุฒิ กันเที่ยง หัวหน้าหลักสูตรการจัดการ วิทยาลัยเทคโนโลยีอุดาหกรรมและการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย
  • น้ำฝน จันทร์นวล หลักสูตรการโรงแรมและการท่องเที่ยว สาขาบริหารธุรกิจ วิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย

DOI:

https://doi.org/10.65205/jasrru.2025.1025

คำสำคัญ:

พัฒนาการ, ความเชื่อ, พิธีกรรม, การสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ

บทคัดย่อ

การศึกษาพัฒนาการความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ วัตถุประสงค์การศึกษา (1)เพื่อศึกษาพัฒนาการของความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ (2) เพื่อศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการสังเกต การมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์ กลุ่มเป้าหมายจำนวน 15 คน

          ผลการศึกษา

        พัฒนาการของความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุมีรากฐานมาจากความหวาดกลัวต่อภัยธรรมชาติในระยะเริ่มต้นของมนุษย์ จากนั้นจึงพัฒนามาสู่ความหวาดกลัวต่อวิญญาณของบรรพบุรุษและบุคคลที่กล้าหาญในชุมชนซึ่งเสียชีวิตไปแล้ว ความหวาดกลัวนี้นำไปสู่การบวงสรวงและการเซ่นไหว้ เพื่อเป็นการบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อว่ามีอำนาจเหนือธรรมชาติ ความเชื่อแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ (1) ความเชื่อดั้งเดิม ที่สืบทอดอยู่ในชุมชน (2) ความเชื่อที่ได้รับจากการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม คติความเชื่อสามารถอธิบายได้ว่าเป็นการยอมรับในหลักการบางอย่างหรือบุคคลซึ่งเชื่อว่ามีอำนาจเหนือมนุษย์ สิ่งเหนือธรรมชาติ และวิญญาณ ในบริบทของดินแดนแถบนี้ ความเชื่อเรื่องวิญญาณยังคงฝังแน่นในวิถีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นในพิธีกรรมหรือประเพณีท้องถิ่น ตั้งแต่เกิดจนถึงตาย ความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ มนุษย์มีความเชื่อและความหวังว่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรืออำนาจเหนือธรรมชาติจะสามารถมีอิทธิพลต่อชีวิตของตนเองได้ จึงได้ปฏิบัติตามความเชื่อนี้ด้วยวิธีการต่างๆ ในยุคโบราณ ความเชื่อเหล่านี้แสดงออกผ่านการบูชาเทพเจ้า หรือสิ่งที่มีอำนาจเหนือธรรมชาติ โดยมีจุดประสงค์ให้ตนเองรอดพ้นจากภัยพิบัติและมีชีวิตยืนยาว

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรุณา- เรืองอุไร กุศลาศัย. (2541). แปลและเรียบเรียงมหาภารตะยุทธ (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สยาม.

จารุวรรณ ธรรมวัตร. (2521). คติชาวบ้านอีสาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อักษรวัฒนา.

ดนัย ไชยโยธา. (2538). ลัทธิ ศาสนาและระบบความเชื่อ กับประเพณีนิยมในท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: โอ.เอส. พริ้นติ้ง เฮาส์.

ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวัฒน์. (2553). ไสยศาสตร์: ปรากฏการณ์ของสังคมไทย. ใน พิทยา ว่องกุล (บ.ก.), ไสยศาสตร์ครองเมือง. อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

ทัศนีย์ ทานตวณิช. (2523). คติชาวบ้าน. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ บางแสน.

ธวัช ปุณโณทก. (2528). วัฒนธรรมพื้นบ้าน คติความเชื่อ” ใน วัฒนธรรม : คติความเชื่อ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

พระครูปทุมสังฆการ (สุพรรณ ฐิตปญฺโญ). (2554). ศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องการต่ออายุในทางพระพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ตออายุในจังหวัดสุรินทร์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]

พระมหาเสนาะ กัณหทัต. (2544). การศึกษาวิเคราะห์แนวคิดและแนวปฏิบัติเรื่องการบูชายัญตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎก [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]

พระยานุมานราชธน (เสถียรโกเศศ). (2506). ขวัญและประเพณีการทำขวัญ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ก้าวหน้า.

พระอุดรคณาธิการ (ชวินทร์ สรคำ) และจำลอง สารพัดนึก. (2538). พจนานุกรม บาลี – ไทย .กรุงเทพฯ: เรื่องปัญญา.

ภิญโญ จิตต์ธรรม. (2518). ความเชื่อ. วารสารรามคำแหง, 2(2), 4.

มงกุฎ แก่นเดียว. (2548). แก-กรั๊วะ บองก็อด พิธีกรรมว่าด้วยการสะเดาะเคราะห์ของชาวเขมรและส่วยเมืองโบราณ

มณี พะยอมยงค์. (2529). วัฒนธรรมล้านนา. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2537). ธัมมปทัฏฐกถาแปล ภาค 4. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มานิต มานิตเจริญ. (2514). พจนานุกรมใหม่ – ทันสมัยล่าสุด. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การพิมพ์พระนคร.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ : บริษัทนานบุ๊คส์พับลิเคชั่น.

วิชาภรณ์ แสงมณี. (2536). ผีในวรรณคดี. กรุงเทพฯ: บริษัทธรรมสาร.

วิทย์ พิณคันเงิน. (2515). ความเป็นมาของมนุษย์ชาติ. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

วิรัช- นิภาวรรณ. (2533). การเข้าทรงและร่างทรง. กรุงเทพฯ: โอ เอสพริ้นติ้ง เฮาส์.

ศิริพร สุเมธารัตน์. (2554). ประวัติท้องถิ่นเมืองสุรินทร์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์

สุโขทัยธรรมธิราช. (2523). มหาวิทยาลัย.เอกสารสอนชุดวิชาสังคมละวัฒนธรรมไทยหน่วยที่ 1-7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัย.

สุชีพ ปัญญานุภาพ. (2526). ประวัติศาสตร์ศาสนา. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

สุนทร ณ รังสี. (2542). ปรัชญาอินเดีย: ประวัติและลัทธิ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

เสถียร พันธรังสี. (2521). ศาสนาโบราณ. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

เสถียร พันธรังสี. (2534). ศาสนาเปรียบเทียบ (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

The University of Chicago. (1985). The New Encyclopaedia Britannica. University of Chicago Press.

อักษรย่อที่ใช้เป็นคัมภัร์ทางพระพุทธศาสนา

ที. สี. (ฉบับภาษาไทย) 1/1/14.

ม.ม.(ฉบับภาษาไทย) 25/223/102.ขุ.ชา. (ไทย) 28/296/229.

ขุ.ธ. (ฉบับภาษาไทย) 25/223/102 ขุ.ชา. (ไทย) 28/296/229.

ที.สี.(ฉบับภาษาบาลี) 9/ 26 / 35.

ที.สี. (ฉบับภาษาไทย) 9/ 26 / 35.

ที.สี.อ. (ฉบับภาษาไทย) 1/ 1 /14.

ม.มู. (ฉบับภาษาไทย) 12/440-446, องฺติก. (ไทย) 20/598.

สํ.ส. (ฉบับภาษาไทย) 15/351/109. ศํ.ส.อ. (ไทย) 1/1/438-337.

ที.ม. (ฉบับภาษาไทย) 10438/369. ม.ม. (ไทย) 13/9/9.อัง. อัฏฐก. (ไทย) 23/40/301

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

17-12-2025

รูปแบบการอ้างอิง

ศิริภาประภากร ย., คลังฤทธิ์ ส. ., กันเที่ยง เ. ., & จันทร์นวล น. . (2025). การศึกษาพัฒนาการความเชื่อและพิธีกรรมการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ ของชาวพุทธจังหวัดสุรินทร์. วารสารราชภัฏสุรินทร์วิชาการ, 3(6), 15–32. https://doi.org/10.65205/jasrru.2025.1025