ธรรมาภิบาลของยุทธศาสตร์ไผ่ลู่ลม: การบริหารจัดการความพึ่งพิงซับซ้อนของไทยต่อสหรัฐอเมริกาและจีน

บทคัดย่อ

ท่ามกลางการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศสหรัฐอเมริกาและจีนที่ทวีความเข้มข้นขึ้นในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์ ธรรมาภิบาลของยุทธศาสตร์ไผ่ลู่ล่ม (Hedging Strategy) ของประเทศไทย ซึ่งเป็นรัฐขนาดกลางที่ต้องเผชิญกับสถาวะความพึ่งพิงที่ซับซ้อน (Complex Interdependence) ต่อมหาอำนาจทั้งสอง กล่าวคือ การพึ่งพิงด้านความมั่นคงกับสหรัฐอเมริกาและการพึ่งพิงด้านเศรษฐกิจกับจีน แม้ว่ายุทธศาสตร์ไผ่ลู่ล่มจะเป็นที่กล่าวถึงอย่างกว้างขวาง แต่องค์ความรู้ปัจจุบันยังขาดการวิเคราะห์กระบวนการจัดการภายในรัฐที่ทำให้ยุทธศาสตร์ดังกล่าวเกิดขึ้นได้จริง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์กลไกการบริหารจัดการของรัฐไทยในการรับมือกับแรงกดดันที่ขัดแย้งกันจากสหรัฐอเมริกาและจีน 2) ศึกษาบทบาทของ Soft Power ในฐานะเครื่องมือสนับสนุนยุทธศาสตร์ไผ่ลูล่ม และ 3) วิเคราะห์ความท้าทายเชิงธรรมาภิบาลในการสร้างเอกภาพเชิงนโยบายระหว่างหน่วยงานรัฐ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Analysis) ที่เกี่ยวข้องกับนโยบายภาครัฐ ข้อเสนอหลักของบทความนี้ชี้ให้เห็นถึงยุทธศาสตร์ไผ่ลู่ลมของไทยมิใช่เพียงท่าทีทางการทูตที่หยุดนิ่ง แต่เป็น “กระบวนการธรรมาภิบาลเชิงรุก” ที่ต้องอาศัยการเจรจาต่อรอง ประสานงาน และประนีประนอมอย่างต่อเนื่องระหว่างหน่วยงานรัฐที่หลากหลาย โดยเฉพาะฝ่ายความมั่นคงและฝ่ายเศรษฐกิจ นอกจากนี้ Soft Power ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อสร้างพื้นที่ทางการทูตและลดแรงเสียดทานจากภายนอก อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญยังคงอยู่ที่การสร้างเอกภาพเชิงนโยบายภายในรัฐเอง