ความยืดหยุ่นของสถาบันในการยอมรับสกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง:  มุมมองเชิงการกำกับดูแล

อรนารถ วรรณภิญโญ

ผู้แต่ง

อรนารถ วรรณภิญโญ คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

คำสำคัญ:

โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล, การกำกับดูแล, ความยืดหยุ่นของสถาบัน, ความไว้วางใจ

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนผ่านของระบบการเงินโลกสู่ยุคดิจิทัลได้ผลักดันให้สกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง (CBDC) กลายเป็นเครื่องมือเชิงนโยบายสำคัญในการเสริมสร้างความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจ การเข้าถึงบริการทางการเงิน และการทำธุรกรรมระหว่างประเทศ กรณีการนำเงินบาทดิจิทัลมาใช้โดยธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นกรณีศึกษาเพื่อสะท้อนแนวทางการกำกับดูแลที่สร้างความสมดุลระหว่างเสถียรภาพทางกฎระเบียบ ความมั่นคงทางไซเบอร์ และความไว้วางใจของประชาชน งานวิจัยนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์กรณีศึกษาแบบเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้กำหนดนโยบาย หน่วยงานกำกับดูแล และภาคเอกชน จำนวน 26 ราย ร่วมกับการวิเคราะห์เอกสารเชิงนโยบายและกรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการวิเคราะห์แก่นสารและการตรวจสอบสามเส้า

ผลการศึกษาชี้ให้เห็นถึงสามมิติสำคัญของการกำกับดูแล ได้แก่ (1) ความยืดหยุ่นของสถาบัน (2) ความร่วมมือระหว่างภาคส่วน และ (3) การตอบสนองต่อบริบททางวัฒนธรรม โดยเน้นการออกแบบกรอบการกำกับดูแลที่สอดคล้องกับพลวัตเศรษฐกิจ โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และความสัมพันธ์ทางการเงินระหว่างประเทศของไทย ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายประกอบด้วยการสร้างความตระหนักรู้แก่ประชาชน การเสริมความมั่นคงทางไซเบอร์ และการออกแบบกลยุทธ์ทางการเงินที่ตอบสนองต่อบริบททางวัฒนธรรม เพื่อเสริมสร้างความไว้วางใจและประสิทธิภาพของการกำกับดูแลในยุคดิจิทัล

เอกสารอ้างอิง

Bank for International Settlements. (2023). Gaining momentum-Results of the 2022 BIS survey on central bank digital currencies. https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap136.htm

Bordo, M. D., & Levin, A. T. (2017). Central bank digital currency and the future of monetary policy. National Bureau of Economic Research, Working Paper No. 23711.

Fan, Y., Zhang, T., & Li, M. (2022). Governance frameworks for central bank digital currencies: A comparative analysis. Global Policy Journal, 13(1), 123–142.

Auer, R., Frost, J., Gambacorta, L., & Shin, H. S. (2022). Central bank digital currencies: Motives, economic implications, and the research frontier. Annual Review of Financial Economics, 14(1), 1–24.

Gürtler, M., & Koster, R. (2022). China’s digital currency electronic payment system: Institutional design and policy implications. Journal of Financial Regulation and Compliance, 30(3), 205–223.

Bovaird, T., & Loeffler, E. (2012). The role of co-production in public services: Governance and citizen engagement. Public Management Review, 14(6), 847–866.

Osborne, S. P. (2006). The new public governance? Public Management Review, 8(3), 377–387.

Oladinni, A., & Odumuwagun, O. O. (2025). Enhancing Cybersecurity in FinTech: Safeguarding Financial Data Against Evolving Threats and Vulnerabilities. International Journal of Computer Applications Technology and Research, 14(1), 62-78

Central Bank of The Bahamas. (2020). The Sand Dollar: Enabling financial inclusion through digital currency. CB Bahamas Reports, 2020(4).

Wannapinyo, O., & Socatiyanurak, M. (2024). Factors influencing public attitudes towards central bank digital currency: A case study from Thailand. Sripatum Review of Humanities and Social Sciences, 24(2), 11–22.

Pestoff, V., & Brandsen, T. (2009). The governance of co-production. In 13th Annual Conference of the International Research Society for Public Management, Copenhagen.

Zamfir, R. (2020). Ethical implications of central bank digital currencies: Surveillance risks and public consent. Ethics & Financial Policy, 12(4), 98–115.