สุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี: รูปแบบ แนวโน้ม และความท้าทายของ การบริหารทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ

ณัฐวีร์ พุ่มระชัฏร์; กานต์รวี  วิชัยปะ

ผู้แต่ง

ณัฐวีร์ พุ่มระชัฏร์ คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
กานต์รวี วิชัยปะ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

คำสำคัญ:

สุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี, การบริหารทรัพยากรมนุษย์

บทคัดย่อ

สุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีกลายเป็นประเด็นร่วมสมัยและความท้าทายที่ก่อตัวขึ้นในกระบวนการบริหารทรัพยากรมนุษย์ เนื่องจากสภาพแวดล้อมทางการบริหารที่มีการแปรเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วและสลับซับซ้อนส่งผลให้ผู้ปฏิบัติงานในฐานะทรัพยากรมนุษย์ที่ปฏิบัติงานภายใต้โครงสร้างองค์การตามสถานการณ์มีความต้องการที่หลากหลายมากขึ้นกว่าภายใต้โครงสร้างองค์การแบบดั้งเดิม ความเปลี่ยนแปลงดังล่าวจึงกลายมาเป็นความท้าทายที่สำคัญสำหรับโครงสร้างองค์การแบบระบบราชการที่มีผู้ปฏิบัติงานในฐานะข้าราชการ ดังนั้น บทความวิชาการชิ้นนี้จึงมีวัตถุประสงค์สองประการประกอบไปด้วย 1) เพื่ออธิบายลักษณะและรูปแบบของสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี และ 2) เพื่อนำเสนอบทวิเคราะห์แนวโน้ม และความท้าทายของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐในประเด็นสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี โดยอาศัยการวิเคราะห์ผ่านเอกสารและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีและการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ พบว่า 1) ลักษณะและรูปแบบของสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีมีฐานคติที่สำคัญในการเปลี่ยนมุมมองต่อผู้ปฏิบัติงานจากเดิมที่มีการแยกระหว่างผลการปฏิบัติงานกับชีวิตส่วนตัวของผู้ปฏิบัติงาน มาเป็นฐานคติที่ชีวิตส่วนตัวของผู้ปฏิบัติงานมีส่วนสำคัญต่อผลการปฏิบัติงาน และ 2) แนวโน้ม และความท้าทายสี่มิติของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับประเด็นสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดี 4 มิติประกอบไปด้วย (1) ความผูกพันต่อองค์การ (2) สุขภาพจิตในการปฏิบัติงาน (3) การฝึกอบรมและพัฒนา และ (4) การบริหารผลการปฏิบัติงาน

เอกสารอ้างอิง

ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2560). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 6). วิภาษา.

ไพบูลย์ ช่างเรียน และพิชิต พิทักษ์เทพสมบัติ. (2544). องค์การในอนาคต. เสมาธรรม.

AIHR. (2025). 12 Key Functions of Human Resources To Know in 2025. https://www.aihr.com/blog/human-resources-functions/

จินดาลักษณ์ วัฒนสินธุ์. (2564). รวมบทความการบริหารทรัพยากรมนุษย์ (พิมพ์ครั้งที่ 5). ทีพีเอ็นเพรส.

ประเวศน์ มหารัตน์สกุล. (2556). การจัดการและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. ปัญญาชน.

Robbins, S. P. (1990). Organization Theory: Structure, Design, and Application (3rd ed.). Prentice Hall.

Wedchayanon, N. (1995). Personal Management VS Human Resources Management: Old Wine in New Bottles. Development Administration, 35(4), 123-130.

Knies, E., & Steijn, B. (2021). Introduction to the Research Handbook on HRM in the Public Sector. In Knies, E., & Steijn, B., (Eds.), Research Handbook on HRM in the Public Sector. Edward Elgar.

Estes, R. J., & Srigy, M. J. (2018). Advances in Well-Being: Toward a Better World. Rowman & Littlefield.

Michalos, A. C., & Weijers, D. (2017). Western Historical Traditions of Well-Being. In Estes, R. J., & Sirgy, M. J., (Eds.), The Pursuit of Human Well-Being: The Untold Global History. Springer.

Layard, R., & De Neve, J. E. (2023). Wellbeing: Science and policy. Cambridge University Press.

สหประชาชาติประเทศไทย. (2568). เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี. https://thailand.un.org/th/sdgs/3

The Council of State Governments. (2024). Meeting the Mental Health Needs of the Public Sector Workforce. https://csg.org/2024/03/11/meeting-the-mental-health-needs-of-the-public-sector-workforce/

Pink, D. H. (2005). A whole new mind: moving from the Information Age to the Conceptual Age. Riverhead Books.

Greenwald, H. P. (2008). Organization: Management without control. Sage Publications.

Project Hope. (2024). The Global Mental Health Crisis: 10 Numbers to Not. https://www.projecthope.org/news-stories/story/the-global-mental-health-crisis-10-numbers-to-note/

Robbins, S. P. (1990). Organization Theory: Structure, Design, and Application. (3rd ed). Prentice Hall.

พลอย สืบวิเศษ. (2561). ทฤษฎีองค์การ: มิติเชิงโครงสร้างและเชิงบริบทขององค์การ. รัตนไตร.

สุนิสา ช่อแก้ว. (2564). การปรับเปลี่ยนการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐไทย. รัฐศาสตร์นิเทศ, 7(1), 55-95.

นิสดารก์ เวชยานนท์. (2559). ระบบการสรรหา พัฒนา และรักษาบุคลากรภาครัฐไทย (พ.ศ. 2418-ปัจจุบัน) (พิมพ์ครั้งที่ 2). รัตนไตร.

จิรประภา อัครบวร. (2565). งานทรัพยากรมนุษย์ในยุค 5.0. กรกนกการพิมพ์.

สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (ม.ป.ป.). รายงานผลการปฏิบัติงานและการใช้จ่ายงบประมาณ. https://www.ocsc.go.th/strategy-policy-work-plan/reports-statistics/performance-budget-spending-report/

นิสดารก์ เวชยานนท์. (2554). การเปลี่ยนแปลงในรอบศตวรรษของการบริหารงานบุคคลภาครัฐ. พัฒนบริหารศาสตร์, 51(1), 123-155.

ติน ปรัชญพฤทธิ์ และสุพิณ เกชาคุปต์. (2565). หน่วยที่ 7 วัฒนธรรมองค์การ วิชาชีพนิยม และจรรยาบรรณ (พิมพ์ครั้งที่ 9). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สุนิสา ช่อแก้ว. (2565). Direk Interview Ep. 14: ชวนคุยเรื่อง HR: สุขภาพจิตในที่ทำงาน. https://djrctu.com/direk-interview-ep-14-ชวนคุยเรื่อง-hr-สุขภาพ/