การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ด้านการสื่อสารของนายทักษิณ ชินวัตร ต่อเหตุการณ์ชายแดนไทย – กัมพูชา ปี พ.ศ. 2568
DOI:
https://doi.org/10.60101/jimc2026.3207คำสำคัญ:
การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์, การสื่อสารการเมือง, ความขัดแย้งชายแดนไทย - กัมพูชา, ทักษิณ ชินวัตรบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสื่อสารของนายทักษิณ ชินวัตรต่อเหตุการณ์ชายแดนไทย – กัมพูชาในปี พ.ศ. 2568 ซึ่งเป็นเหตุการณ์ระหว่างประเทศที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐและประชาชนภายในพื้นที่ ผ่านการวิเคราะห์วาทกรรมจากบทสัมภาษณ์และบทเสวนาของนายทักษิณ ชินวัตรในพื้นที่สื่อออนไลน์โดยใช้แนวคิดวาทกรรมเพื่อทำความเข้าใจถึงความสัมพันธ์ของอำนาจ ความรู้ และปัจเจกบุคคล โดยมีกรอบการวิเคราะห์ตามทฤษฎีวาทกรรมเชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis) ของ Norman Fairclough ผ่านองค์ประกอบตัวบท วิถีการปฏิบัติทางวาทกรรม และวิถีปฏิบัติทางสังคมและวัฒนธรรม เพื่อมองหาและอธิบายถึงอำนาจและวาระที่แฝงอยู่ในกระบวนการสร้างวาทกรรมของนายทักษิณ ชินวัตร ซึ่งมีการแบ่งการวิเคราะห์เป็นช่วงก่อนการเกิดการปะทะและหลังจากการเกิดการปะทะในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เพื่อเปรียบเทียบพลวัตทางด้านวาทกรรมจากบริบทสังคมที่แตกต่างกัน
ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการสร้างวาทกรรมของนายทักษิณ ชินวัตร มีการเปลี่ยนแปลงไปตามบริบทสังคมและความสัมพันธ์เชิงอำนาจทางสังคม โดยมี
การสลับบทบาทการสื่อสารทั้งบริบทของอดีตนายกรัฐมนตรีและบิดาของนางสาว แพทองธาร ชินวัตร เพื่อสร้างความชอบธรรมและอำนาจต่อรองทางด้านการเมือง รวมถึงทั้งก่อนและหลังการปะทะ นายทักษิณ ชินวัตรได้มีการปรับเปลี่ยนวาทกรรมสู่
การสนับสนุนอำนาจของกองทัพและความเชื่อมั่นต่อความมั่นคงของประเทศชาติ เพื่อรักษาภาพลักษณ์และบทบาททางสังคมของตนเอง
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กองทัพบก. (2568, 28 พฤษภาคม). ทบ.แจงเหตุการณ์ปะทะทหารกัมพูชาบริเวณชายแดนช่องบก อุบลราชธานี ปัจจุบัน สถานการณ์คลี่คลายแล้ว อยู่ระหว่างรอการเจรจา. https://rta.mi.th/rta-clarify-about-battle-event-with-combodian-soldiers-at-chongbok-border-2025/
กาญจนา แก้วเทพและสมสุข หินวิมาน. (2553). สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). ภาพพิมพ์.
กิตตินันท์ วงษ์สุวรรณ. (2567). วาทกรรม: การสร้างความได้เปรียบทางการเมือง. วารสารเอเชียตะวันออกเเละอาเซียนศึกษา, 24(2), 22-35.
เกศกนก ชุ่มประดิษฐ์. (2554). การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ว่าด้วยเรื่องรัฐประหาร 19 กันยายน 2549 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/ frontend/Info/item/dc:122172
จิราภรณ์ ศรีแจ่มและปณิศา เอมโอชา. (2568, 27 มิถุนายน). สายสัมพันธ์หลายทศวรรษระหว่างตระกูล "ฮุน" และ "ชินวัตร" ขาดสะบั้นลงเพราะเหตุใด ?. https://www.bbc.com/thai/articles/cy4y8yyjnwgo
ชนกานต์ วงศ์กิตติขจร. (2566). วาทกรรมคนเสื้อแดง ฉบับรื้อสร้างใหม่ : กรณีศึกษา กลุ่มผู้ชุมนุมคนรุ่นใหม่ ปี พ.ศ.2563-2565 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://digital.car. chula.ac.th/chulaetd/11443/
ไทยพีบีเอส. (2568ก, 8 มิถุนายน). ย้อนเหตุพิพาท "ไทย-กัมพูชา" ก่อนไทย" ยกระดับกดดันแนวชายแดน. https://www.thaipbs.or.th/news/content/352980
ไทยพีบีเอส. (2568ข, 24 กรกฎาคม). ลำดับเหตุการณ์นำมาสู่การปะทะระหว่าง “ไทย-กัมพูชา”. https://www. thaipbs.or.th /news/content/354596
ประจักษ์ มะวงศ์สา. (2567, 23 สิงหาคม). ควันหลงงานวิสัยทัศน์ “ทักษิณ” บทบาทที่ล้ำเส้น “แพทองธาร”. https://www.thaipbs.or.th/news/content/343417
ปวีนุช หาญชะนะ. (2555). การสื่อสารทางการเมืองของ ทักษิณ ชินวัตร ในช่วงปี พ.ศ. 2549 – 2552 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/19789/
พิรงรอง รามสูต. (2563). กลยุทธ์การสื่อสารของรัฐบาลทักษิณ 2. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 4(1), 1-26.
วิโรจน์ เลิศจิตต์ธรรม. (2567, 21 กุมภาพันธ์). ย้อนภาพความสัมพันธ์ ‘ทักษิณ-ฮุน เซน’ เพื่อนกันทั้งยามทุกข์ และสุข. https://thestandard.co/thaksin-hun-sen-relationship/
สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี. (2505). คำพิพากษาศาลยุติธรรมระหว่างประเทศคดีปราสาทพระวิหาร. สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี.
เสนีย์ ปราโมช. (2505). คดีเขาพระวิหาร. สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี.
ภาษาอังกฤษ
Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: the critical study of language. Longman Publishing.
Zhao, X. (2021, May 25). Understanding the ‘Us Vs Them’ division through the notion of responsibility. https://www.e-ir.info/2021/05/25/understanding-the-us-vs-them-division-through-the-notion-of-responsibility/
