การพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน  เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์  สำหรับเด็กปฐมวัย 2) สร้างและพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ สำหรับเด็กปฐมวัย 3) ทดลองใช้รูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ สำหรับเด็กปฐมวัย และ 4) ประเมินรูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์  สำหรับเด็กปฐมวัย                       กลุ่มตัวอย่าง คือ เด็กชั้นอนุบาลปีที่ 2/1 ที่กำลังเรียนในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 โรงเรียน               อนุบาลศีขรภูมิ  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1 จำนวน 20 คน  ได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random sampling)  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบวิเคราะห์ข้อมูลการประชุมกลุ่มย่อย  รูปแบบการจัดประสบการณ์ กิจกรรมตามแนวคิดการแสวงหาความรู้และโครงงานเป็นฐาน แผนการจัดประสบการณ์ แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และแบบประเมินรูปแบบการจัดประสบการณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน มีดังนี้ 1.1) ข้อมูลพื้นฐาน ได้แก่ แนวทางการจัดประสบการณ์การเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัย แนวคิดเกี่ยวกับรูปแบบ ทักษะการแสวงหาความรู้ การจัดประสบการณ์แบบโครงงานเป็นฐาน และทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 1.2) สภาพปัจจุบัน การจัดประสบการณ์เน้นเด็กเป็นศูนย์กลางผ่านกิจกรรมหลัก 6 กิจกรรม ครูมีการชี้แนะให้ทำตามขั้นตอนมากกว่าการเปิดโอกาสให้เด็กสืบค้นหรือทดลองด้วยตนเอง การจัดกิจกรรมวิทยาศาสตร์ เป็นการสาธิตหรือกิจกรรมทดลองง่าย ๆ แต่ยังไม่เน้นกระบวนการคิดของเด็ก ใช้สื่อ อุปกรณ์ไม่เหมาะสมกับวัย และ 1.3) ครูต้องการวิธีการจัดประสบการณ์ที่มีขั้นตอนชัดเจน เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เด็กได้สืบค้น ทดลอง และสรุปผล เด็กได้ฝึกคิดและลงมือปฏิบัติจริงจากความสนใจหรือเหตุการณ์ใกล้ตัวและได้สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ 2.  ผลการสร้างและพัฒนารูปแบบ พบว่า รูปแบบการจัดประสบการณ์ มี 5 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการของรูปแบบ                2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) วิธีดำเนินกิจกรรมตามรูปแบบ มี 5 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 ขั้นกระตุ้นความสนใจขั้นที่ 2 ขั้นการตั้งคำถาม ขั้นที่ 3 ขั้นจัดกลุ่มและแสวงหาความรู้ ขั้นที่ 4 ขั้นแลกเปลี่ยนความรู้ใหม่ และขั้นที่ 5 ขั้นสรุปสิ่งที่เรียนรู้ 4) เงื่อนไขและปัจจัยความสำเร็จ และ 5) การวัดและประเมินผล โดยมีผลการประเมินความเหมาะสมและมีความเป็นไปได้จากผู้เชี่ยวชาญโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 3.  ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า 3.1 รูปแบบการจัดประสบการณ์ มีประสิทธิภาพ เท่ากับ 88.33/86.50 สูงกว่าเกณฑ์ประสิทธิภาพ 80/80 ที่กำหนดไว้ 3.2 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัยหลังการเรียนด้วยรูปแบบการจัดประสบการณ์สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 4. ผลการประเมินรูปแบบ พบว่า 4.1 ความคิดเห็นของครูปฐมวัยที่มีต่อรูปแบบการจัดประสบการณ์ โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด 4.2 ความพึงพอใจของครูปฐมวัยที่มีต่อรูปแบบการจัดประสบการณ์ โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด