แนวคิดสำนักสังคมวิทยากฎหมายของโรสโค พาวด์กับการสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การประยุกต์ใช้แนวคิดสังคมวิทยากฎหมายของโรสโค พาวด์ (Roscoe Pound) โดยเฉพาะทฤษฎี “วิศวกรรมสังคม” (Social Engineering) เพื่อเป็นกลไกในการสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในบริบทของสังคมไทยปัจจุบัน ซึ่งเผชิญกับความขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์ส่วนบุคคลและผลประโยชน์ส่วนรวมในหลายมิติ การศึกษานี้ใช้วิธีรวบรวมเอกสารและวิเคราะห์ผ่านกรณีศึกษาสำคัญ 4 ประเด็นผลการศึกษาพบว่า แนวคิดของพาวด์ ที่เน้นการชั่งน้ำหนักส่วนได้เสียและการใช้กฎหมายเพื่อประสานประโยชน์ที่ขัดแย้งกัน สามารถนำมาปรับใช้ได้ดังนี้ (1) แรงงานนอกระบบ การสร้างวิศวกรรมทางกฎหมายเพื่อขยายขอบเขตความคุ้มครองทางสังคมให้ครอบคลุมแรงงานที่ไม่อยู่ในระบบจ้างงานเดิมเพื่อสร้างความมั่นคงในชีวิต (2) การสมรสเท่าเทียม การรับรองสิทธิก่อตั้งครอบครัวของบุคคลทุกเพศสภาพ ถือเป็นการปรับปรุงโครงสร้างสังคมให้สอดคล้องกับความต้องการที่แท้จริงของมนุษย์ในยุคสมัยใหม่ (3) การปล่อยเช่าห้องชุดระยะสั้น กฎหมายต้องทำหน้าที่ประนีประนอมระหว่างสิทธิในการแสวงหาประโยชน์จากทรัพย์สินของเจ้าของห้องชุดกับสิทธิในความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่ ดังนั้นการสร้างความเป็นธรรมในสังคมไทยผ่านมุมมองของพาวด์คือการออกแบบกฎหมายให้ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือเชิงรุกในการจัดระเบียบสังคม เพื่อตอบสนองความพึงพอใจของผู้คนในสังคมให้ได้มากที่สุดโดยสูญเสียทรัพยากรน้อยที่สุด