การประยุกต์หลักโภชเนมัตตัญญุตากับการบริโภคอาหารอย่างเหมาะสม ในบริบทสุขภาวะร่วมสมัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หลักโภชเนมัตตัญญุตาในฐานะกรอบแนวคิดเชิงจริยธรรมและเชิงพุทธบูรณาการสำหรับการบริโภคอาหารอย่างเหมาะสมในบริบทสุขภาวะร่วมสมัย การศึกษานี้เป็นบทความเชิงวิเคราะห์เอกสาร โดยอาศัยการวิเคราะห์พระไตรปิฎก อรรถกถา และงานวิชาการด้านพุทธศาสนา สุขภาวะและโภชนาการร่วมสมัย เพื่อสังเคราะห์ความหมายและบทบาทของหลักโภชเนมัตตัญญุตาในการประยุกต์ใช้ ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าหลักโภชเนมัตตัญญุตาไม่ได้จำกัดอยู่เพียงข้อปฏิบัติด้านวินัยหรือการควบคุมปริมาณอาหาร หากแต่สะท้อนกรอบความคิดแบบองค์รวมที่เชื่อมโยงกาย ใจ และปัญญาเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ สามารถอธิบายการบริโภคอาหารที่เกี่ยวข้องกับการรู้ประมาณ ความมีสติ และความรับผิดชอบต่อสุขภาวะของตนเองและสังคม บทความนี้เสนอองค์ความรู้ใหม่โดยยกระดับหลักโภชเนมัตตัญญุตาจากข้อปฏิบัติทางศาสนาไปสู่การเป็นกรอบวิเคราะห์เชิงพุทธบูรณาการด้านการบริโภคอาหารในบริบทสังคมร่วมสมัยที่ได้รับอิทธิพลจาก วัฒนธรรมบริโภคนิยม อาหารแปรรูปและสิ่งเร้าทางสังคม เมื่อพิจารณาร่วมกับองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ สามารถใช้หลักธรรมนี้สนับสนุนการสร้างสุขภาวะอย่างยั่งยืน มีคุณค่าต่อการศึกษาพุทธศาสนาเชิงประยุกต์และการพัฒนานโยบายด้านสุขภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. (2564). เริ่มต้นปีด้วยสุขภาพดีกันเถอะ. แหล่งที่มา: https://www.rama.mahidol.ac.th/rama_hospital/th/services/knowledge/02102021-1641 [15 ธันวาคม 2568].
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มูลนิธิหมอชาวบ้าน. (2568). โภชนาการกับสติ: ทางเลือกใหม่ในการรับมือกับอาหารแปรรูปและวัฒนธรรมบริโภคนิยม. สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
พระพงศ์พิณันป์ ภทฺทวฑฺฒโน (ปิ่นพาน). (2563). แนวทางการลดความอ้วนของพระสงฆ์ตามหลักพระพุทธศาสนา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 2(1),14-20.
พระพงศ์พิณันป์ ภทฺทวฑฺฒโน (ปิ่นพาน). (2567). การลดความอ้วนตามหลักโภชเนมัตตัญญุตา. วารสารนวังคสัตถุสาสน์ปริทรรศน์, 1(1), 58–71.
พระพรหมคุณภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 32). เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.
Cassady, B. A., Hollis, J. H., Fulford, A. D., Considine, R. V., & Mattes, R. D. (2009). Mastication of almonds effects postprandial glycemia and satiety responses in healthy humans. The American Journal of Clinical Nutrition, 89(3), 794–800.
Chen, J., & Wang, L. (2026). Digital healthy diet literacy and its impact on impulsive eating behaviors among social media users. Journal of Nutrition Education and Behavior, 58(3), 210–222.
Hamada, Y., Kashima, H., & Hayashi, N. (2014). The number of chews and meal duration affect diet-induced thermogenesis and splanchnic circulation. Obesity, 22(5), E62–E69.
Lane, M. M., Gamage, E., Du, S., & Ashtari-Larki, A. (2025). Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: A global systematic review of cumulative evidence. The Lancet, 405(10472), 312–325.
Lane, M. M., et al. (2024). Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes.The British Medical Journal, 384, e077310.
Monteiro, C. A., Cannon, G., Levy, R. B., Moubarac, J.-C., Louzada, M. L. C., & Jaime, P. C. (2025). Ultra-processed foods, diet quality, and human health: The Lancet. แหล่งที่มา: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01565-PwC [18 ธันวาคม 2568].
Global Consumer Insights Survey. (2025). The shift towards preventive wellness and personalized nutrition. Pricewaterhouse Coopers.
Li, M., & Shi, Z. (2022). Ultra-processed food consumption associated with incident hypertension among Chinese adults—Results from China Health and Nutrition Survey 1997–2015. Nutrients, 14(22), 4783.
Smith, R. K., & Miller, T. (2025). The Mukbang effect: A systematic review of social media’s influence on binge eating norms in contemporary society. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 28(2), 89–102.
