หลักไตรสิกขากับความท้าทายในการบริหารงานวิชาการ ของผู้บริหารสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่อง หลักไตรสิกขากับความท้าทายในการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความเชื่อมโยงของหลักไตรสิกขา ได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา กับการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา และสังเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารงานวิชาการในบริบทการศึกษาที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การศึกษานี้ใช้วิธีการศึกษาจากเอกสาร โดยดำเนินการรวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์วรรณกรรม แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับหลักไตรสิกขา การบริหารงานวิชาการ และบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อนำมาประมวลเป็นกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการ ผลการสังเคราะห์องค์ความรู้พบว่า หลักไตรสิกขาสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาได้อย่างเป็นระบบ โดยเชื่อมโยงกับองค์ประกอบสำคัญของการบริหารงานวิชาการ ได้แก่ การพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน การพัฒนาและใช้สื่อเทคโนโลยีทางการศึกษา และการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ ทั้งนี้ ศีลมีบทบาทในการกำกับการบริหารงานบนพื้นฐานของคุณธรรมและจริยธรรม สมาธิช่วยเสริมสร้างความมุ่งมั่นและความรับผิดชอบในการปฏิบัติงาน และปัญญาช่วยสนับสนุนการตัดสินใจ การวิเคราะห์ และการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล จากการสังเคราะห์ดังกล่าว ผู้เขียนได้เสนอ CLME Model เป็นแนวทางเชิงบูรณาการในการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขากับการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา ซึ่งสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดเชิงนโยบายและแนวปฏิบัติสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในการพัฒนาระบบบริหารงานวิชาการ เสริมสร้างคุณธรรมในการบริหาร และยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาการศึกษาในศตวรรษที่ 21 อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฤตยากร ลดาวัลย์ และคณะ. (2563). รูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อพัฒนาผู้เรียนตามหลักไตรสิกขาโรงเรียนมัธยมศึกษากลุ่มร้อยแก่นสารสินธุ์. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 20(1), 87-97.
กิตติพงษ์ แคนสิงห์ และกฤตยากร ลดาวัลย์. (2564). การบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2. วารสารการบริหารการศึกษา มมร.วิทยาเขตรอยเอ็ด, 1(2), 338-349.
กิตติพัฒน์ ศรีชัย. (2565).การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามหลักไตรสิกขาร่วมกับแนวคิดจิตตปัญญาศึกษา เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะของความเป็นพลเมืองดี สำหรับนักเรียนประกาศนียบัตรวิชาชีพ. (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ณัฐวิภา เครือวรรณ และคณะ. (2564). การบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของโรงเรียนในกลุ่มส่งเสริมการศึกษาเอกชน สํานักงานศึกษาธิการจังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 10(2), 312-323.
ธวัลรัตน์ สายรัตน์. (2567). แนวทางการบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของโรงเรียนวิถีพุทธ อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์. วารสารมหาจุฬาคชสาร, 15(2), 100-114.
นวลจันทร์ สินประกอบ. (2567). แนวทางการบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา เครือข่ายการจัดการศึกษากาบเชิง 3 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. วารสารมหาจุฬาคชสาร, 15(2), 115-129.
ประภัสสร ทวีการ และคณะ. (2566). การพัฒนาการบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาในยุคฐานวิถีชีวิตใหม่ของโรงเรียนกลุ่มเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษา จังหวัดปทุมธานี. วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 21(2), 238-256.
ประภาภรณ์ ภูขาว. (2564). การบริหารสถานศึกษาตามหลักไตรสิกขาในเชิงบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 3(2), 1-14.
ประยูร อุปสอด และคณะ. (2567). แนวทางการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา เขต 4. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 12(3), 15-28.
ปรีดาวรรณ วิชาธิคุณ และคณะ. (2564). การบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(6), 30-45.
พระครูศรีธรรมวรภรณ์. (2562). การประยุกต์ไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทุนมนุษย์ในศตวรรษที่ 21. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 2(1), 13-24.
พระนวพัสตร์ ยโสธโร (พรหมราช). (2564).การบริหารตามหลักไตรสิกขาของผู้บริหารสถานศึกษา สํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต ๑. (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระปลัดชัยรัตน์ ปิยสีโล (เกตุสุวรรณ์) และพระมหาพงษ์เทพ ปภากโร. (2567). การบริหารการศึกษาในยุคดิจิทัลตามหลักไตรสิกขา. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 10(3), 278-290.
พระศรายุทธ วชิรปญฺโญ (ทวิชัย). (2564). กลยุทธ์การบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5. (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสมุห์สมพร อุชุธมฺโม(นิ่มนวล). (2564). หลักการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 9(3), 67-80.
พระอธิการสกายแลบ ธมฺมธโร (นามโท). (2561). การบริหารสถานศึกษาตามหลักไตรสิกขา ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต ๑. (วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วลัยลักษณ์ อินนอก และคณะ.(2567). การบริหารวิชาการในสถานศึกษายุคดิจิทัล. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(3), 915-932.
ศศิวิมล ศรีสนธ์ และกฤตยากร ลดาวัลย์. (2566). การบริหารงานวิชาการตามหลักไตรสิกขาของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 7(2), 338-349.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 . กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. 2554. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔. แหล่งที่มา: https://dictionary.orst.go.th/ [18 กันยายน 2568].
สุเมธ งามกนก. (2564). การบริหารงานวิชาการในยุคดิจิทัล. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 3(1), 59-67.
อภิวัฒน์ จันทร์สม. (2563).แนวทางการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนเอกชน สังกัดสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดมหาสารคามโดยใช้แนวคิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. (วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา). มหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
อภิญญา บุณยเกียรติ และพระมหาอุดร อุตฺตโร (มากดี). (2567). การบริหารวิชาการเพื่อพัฒนาทักษะอาชีพของนักเรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(4), 1031-1043.
