อิทธิพลความเชื่อเรื่องพระอุปคุตต่อวิถีคิดของคนยุค Gen Y ในสังคมล้านนา

Main Article Content

พระครูสุวรรณสิทธิโชติ (อาทิตย์ ก้อนแก้ว)
ไพรินทร์ ณ วันนา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์อิทธิพลของความเชื่อเรื่อง “พระอุปคุต” ต่อกระบวนทัศน์และวิถีคิดของคนยุค Gen Y ในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย โดยมุ่งทำความเข้าใจการดำรงอยู่ การตีความใหม่ และการปรับใช้ความเชื่อดังกล่าวภายใต้เงื่อนไขของสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย การศึกษาดำเนินการในลักษณะการวิจัยเชิงเอกสารและการวิเคราะห์เชิงวัฒนธรรม ผ่านการสังเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำนานพื้นเมือง ความเชื่อพื้นบ้านล้านนา รวมถึงงานศึกษาทางวิชาการและเอกสารที่เกี่ยวข้องกับพระอุปคุตและสังคมล้านนา ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ความเชื่อเรื่องพระอุปคุตมิได้เสื่อมถอยภายใต้กระแสความทันสมัย หากแต่เกิดกระบวนการปรับความหมายและแปรบทบาทให้สอดคล้องกับประสบการณ์ชีวิตของคน Gen Y ความเชื่อดังกล่าวทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ทางจิตวิญญาณที่ช่วยหล่อหลอมความรู้สึกมั่นคงทางอารมณ์ เสริมสร้างกรอบแห่งความหวัง และเป็นเครื่องรองรับการเผชิญความไม่แน่นอนในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในมิติการตัดสินใจ การเผชิญปัญหา และการสร้างความหมายให้แก่ประสบการณ์ชีวิตร่วมสมัย
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าความเชื่อเรื่องพระอุปคุตได้แปรเปลี่ยนจากการยึดถือในเชิงอภินิหารมาสู่การทำหน้าที่เป็นทุนทางจิตวิญญาณที่ส่งเสริมความเพียร ความหวัง และการตัดสินใจของคนรุ่นใหม่ในชีวิตประจำวัน อันแสดงให้เห็นถึงความยืดหยุ่นและพลวัตของความเชื่อดั้งเดิมในบริบทสังคมร่วมสมัย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
(อาทิตย์ ก้อนแก้ว) พ. ., & ณ วันนา ไ. . (2026). อิทธิพลความเชื่อเรื่องพระอุปคุตต่อวิถีคิดของคนยุค Gen Y ในสังคมล้านนา. วารสารธรรมสาส์น, 5(1), 102–117. สืบค้น จาก https://so10.tci-thaijo.org/index.php/JDSN/article/view/3314
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ครูเจ้าปั่นติ๊ต๊ะ. (2512). คัมภีร์ธรรมไทยใหญ่เรื่องพระอุปคุต. รวบรวมและเผยแพร่่โดย เจ้าซอภณะ. เมืองหนอง: รัฐฉาน.

เจริญ ตันมหาพราน. (2563). พิธีกรรมพิสดาร. กรุงเทพมหานคร: แสงแดด.

นัชพล คงพันธ์. (2564). พิธีกรรมทางศาสนากับการปฏิบัติตนนิสิตสังคมศึกษายุคโลกาภิวัฒน์. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม. 6(2), 212.

ประเวช คำสวัสดิ์. (2548). การศึกษาวิเคราะห์ความเชื่อเรื่องพระอุปคุตในวรรณกรรมไทใหญ่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน. (วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหามกุุฎราชวิทยาลัย.

พระมหาจตุรงค์ จตุวโร (ร้อยกา) และคณะ. (2567). การสร้างสรรค์ภาพจิตรกรรมประเพณีจองพารา พิธีการลอยพระอุปคุตของชาวไทใหญ่ บ้านแม่อายหลวง อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. 15(2), 223-242.

พระวิทญ์ ธมฺมวโร. (2561). วิเคราะห์คติเชิงปรัชญาที่ปรากฏในเรื่องพระอุปคุต. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระสิทธิพงษ์ วิสุทฺธิวํโส และคณะ. (2565). ความเชื่อและอานิสงส์การตักบาตรเที่ยงคืนของวัดในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. 13(2), 204-216.

มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย. (2542). “พอยหลวง (งานฉลองถาวรวัตถุ).” สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่ม 9. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.

มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย. (2542). “ใส่บาตรพระอุปคุต (พิธีกรรม).” สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่ม 14. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.

เสถียร โพธินันทะ. (2544). วิมลเกียรตินิทเทศสูตร. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

สุลักษณ์ ศิวรักษ์. (2552).ความเชื่อความเข้าใจในเรื่องพระเจ้าอโศกและอโศกาวทาน. กรุงเทพมหานคร: เรือแก้วการ.

อภิชาติ ยอดสุวรรณ. (2534). ศึกษาความเชื่อเรื่องพระอุปคุตในสังคมไทย. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Malalasekera. (1978). Dictionary of Pali proper names Vol.l. New Delhi :Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd.