ปัจจัยเชิงสาเหตุสมรรถนะการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผล ของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก - ตินิโส พิชญาภร; ชนะสิทธิ์ ดวงใจ; ตู้จินดา อรพรรณ (วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 2025)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาองค์ประกอบสมรรถนะการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก (2) ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุสมรรถนะการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก (3) ตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลเชิงทฤษฎีและข้อมูลเชิงประจักษ์ที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธี การดำเนินการวิจัยมี 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาเอกสารและสัมภาษณ์ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 5 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 วิเคราะห์โมเดลเชิงสาเหตุของปัจจัยการบริหารสถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 550 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถามที่สร้างขึ้นโดยผู้วิจัย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เส้นทาง ระยะที่ 3 ตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดล เชิงทฤษฎีและข้อมูลเชิงประจักษ์ที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์ ที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในการตรวจสอบความสอดคล้อง คือ แบบตรวจสอบยืนยันโมเดลเชิงสาเหตุ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า 1. องค์ประกอบของสมรรถนะการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กโดยภาพรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุด ได้แก่ การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การจูงใจผู้อื่น การมีวิสัยทัศน์ การทำงานให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ ทักษะการวิเคราะห์ ความเป็นผู้นำ และการสื่อสาร ตามลำดับ 2. ปัจจัยสมรรถนะการบริหารของผู้สถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก โดยเรียงลำดับค่าอิทธิพลจากมากไปน้อย ประกอบด้วย การมีวิสัยทัศน์ ทักษะการวิเคราะห์ การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การจูงใจผู้อื่น การทำงานให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ การสื่อสาร และน้อยที่สุด คือ ความเป็นผู้นำ เมื่อพิจารณาซึ่งมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ เมื่อพิจารณาค่า Chisquare/df เท่ากับ 508 ค่า p-value เท่ากับ .183 ค่า GFI เท่ากับ .997ค่า AGFI เท่ากับ .976ค่า CFI เท่ากับ .999 ค่า NFI เท่ากับ .997 ค่า IFI เท่ากับ .999 ค่า RFI เท่ากับ .985ค่า RMR เท่ากับ .003 และค่า RMSEA เท่ากับ .030 เมื่อพิจารณาอิทธิพลรวม เรียงลำดับ ปัจจัยสมรรถนะการบริหารสถานศึกษา ที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กจากมากไปหาน้อย คือ การมีวิสัยทัศน์ การวางแผนเชิงกลยุทธ์ ทักษะการวิเคราะห์ การทำงานให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ การจูงใจผู้อื่น การสื่อสาร และความเป็นผู้นำ ตามลำดับ 3. ผลการตรวจสอบโมเดลปัจจัยเชิงเชิงสาเหตุสมรรถนะการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก โดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า โมเดลมีความถูกต้อง เหมาะสม เป็นไปได้ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้