การทำงานของสมองส่วนบริหาร: การพัฒนาแนวคิดใหม่สำหรับผู้เรียนในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอแนวคิด การทำงานของสมองส่วนบริหาร (Executive Functions: EF) และแนวทางบูรณาการ EF สู่การจัดการเรียนรู้ในบริบทการศึกษาไทยยุคดิจิทัล โดยมุ่งอธิบายบทบาทขององค์ประกอบหลักของ EF ได้แก่ การยับยั้งพฤติกรรม ความจำใช้งาน และความยืดหยุ่นทางความคิดในการสนับสนุนการเรียนรู้เชิงลึก การกำกับตนเอง และสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 บทความสังเคราะห์งานวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา EF ในการเรียนการสอน โดยเฉพาะรายวิชาคณิตศาสตร์ พลศึกษา และการใช้เทคโนโลยีทางการศึกษา ผลการสังเคราะห์ชี้ว่า บริบทไทยเด่นในการใช้กิจกรรม ที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมและปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เช่น การเล่นมีกฎกติกาและการทำงานกลุ่ม ขณะที่งานวิจัยนานาชาติเน้นการออกแบบโปรแกรมที่มีโครงสร้างและใช้เทคโนโลยีสนับสนุน เช่นความจริงเสมือน (Virtual Reality: VR) ความจริงเสริม (Augmented Reality: AR) และแพลตฟอร์ม การเรียนรู้แบบปรับตัว อย่างไรก็ตาม จากหลักฐานสะท้อนว่า การพัฒนา EF ให้เกิดผลยั่งยืนควร “ฝัง” EF ไว้ในกิจกรรมการเรียนรู้จริงที่มีความหมายและท้าทายทางความคิดอย่างต่อเนื่อง มากกว่าการฝึกแบบแยกส่วน ซึ่งนำไปสู่ข้อเสนอเชิงปฏิบัติการในการออกแบบการเรียนรู้ที่ยกระดับทั้ง EF และสมรรถนะผู้เรียนในยุคดิจิทัลอย่างเป็นระบบ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
เกดิษฐ์ จันทร์ขจร. (2562). การบริหารจัดการของสมองขั้นสูง :แนวคิดและแนวทางประยุกต์เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียน. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 20(2), 111-126.
Baddeley, A. (2012). Working memory: Theories, models, and controversies. Annual Review of Psychology, 63(1), 1–29. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-120710-100422
Best, J. R. (2010). Effects of physical activity on children’s executive function: Contributions of experimental research on aerobic exercise. Developmental Review, 30(4), 331–351. https://doi.org/10.1016/j.dr.2010.08.001
Best, J. R., Miller, P. H., & Jones, L. L. (2009). Executive functions after age 5: Changes and correlates. Developmental Review, 29(3), 180–200. https://doi.org/10.1016/j.dr.2009.05.002
Blair, C. (2016). Developmental science and executive function. Current Directions in Psychological Science, 25(1), 3–7. https://doi.org/10.1177/0963721415622634
Chutabhakdikul, N., Thanasetkorn, P., Lertawasdatrakul, O., & Ruksee, N. (2017). The development and establishment of benchmark standards for assessing executive functions in preschool children (1st ed.). Health Systems Research Institute. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/4650
Clements, D. H., Sarama, J., & Germeroth, C. (2016). Learning executive function and early mathematics: Directions of causal relations. Early Childhood Research Quarterly, 36, 79–90. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2015.12.009
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64(1), 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
Diamond, A., & Ling, D. S. (2016). Conclusions about interventions, programs, and approaches for improving executive functions that appear justified and those that, despite much hype, do not. Developmental Cognitive Neuroscience, 18, 34–48. https://doi.org/10.1016/j.dcn.2015.11.005
Gathercole, S., & Alloway, T. (2010). Working memory and learning: A practical guide for teachers. SAGE Publications.
González-del-Castillo, J., & Barbero-Alcocer, I. (2025). Effects of school-based physical activity programs on executive function development in children: A systematic review. Frontiers in Psychology, 16, Article 1658101. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1658101
Kongthanajindasiri, S., Sungkaew, M., & Sawangsri, B. (2025). Development of an active play learning model to promote executive functions for elementary school students. Journal of Education and Learning, 14(3), 76. https://doi.org/10.5539/jel.v14n3p76
Lampropoulos, G., & Sidiropoulos, A. (2024). Impact of gamification on students’ learning outcomes and academic performance: A longitudinal study comparing online, traditional, and gamified learning. Education Sciences, 14(4), Article 367. https://doi.org/10.3390/educsci14040367
Lertladaluck, K., Suppalarkbunlue, W., Moriguchi, Y., & Chutabhakdikul, N. (2021). School-based mindfulness intervention improves executive functions and self-regulation in preschoolers at risk. Journal of Behavioral Science, 16(2), 58–72.
Li, M., Ma, S., & Shi, Y. (2023). Examining the effectiveness of gamification as a tool promoting teaching and learning in educational settings: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, Article 1253549. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1253549
Li, Q., Song, Y., Lian, B., & Feng, T. (2019). Mindfulness training can improve 3- and 4-year-old children’s attention and executive function. Acta Psychologica Sinica, 51(3), 324–336. https://doi.org/10.3724/SP.J.1041.2019.00324
Makmee, P., & Wongupparaj, P. (2022). Virtual reality-based cognitive intervention for enhancing executive functions in community-dwelling older adults. Psychosocial Intervention, 31(3), 133–144. https://doi.org/10.5093/pi2022a10
Miyake, A., & Friedman, N. P. (2012). The nature and organization of individual differences in executive functions. Current Directions in Psychological Science, 21(1), 8–14. https://doi.org/10.1177/0963721411429458
Miyake, A., Friedman, N. P., Emerson, M. J., Witzki, A. H., Howerter, A., & Wager, T. D. (2000). The unity and diversity of executive functions and their contributions to complex “frontal lobe” tasks: A latent variable analysis. Cognitive Psychology, 41(1), 49–100. https://doi.org/10.1006/cogp.1999.0734
Morgan, P. L., Farkas, G., Wang, Y., Hillemeier, M. M., Oh, Y., & Maczuga, S. (2019). Executive function deficits in kindergarten predict repeated academic difficulties across elementary school. Early Childhood Research Quarterly, 46, 20–32. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2018.06.009
Niebaum, J. C., & Munakata, Y. (2023). Why doesn’t executive function training improve academic achievement? Rethinking individual differences, relevance, and engagement from a contextual framework. Journal of Cognition and Development, 24(2), 241–259. https://doi.org/10.1080/15248372.2022.2160723
Sriramatr, S., & Maphong, R. (2022). The acute effects of actively play on the executive functions of Thai children. Physical Activity Review, 10(1), 1–9. https://doi.org/10.16926/par.2022.10.01
Vita-Barrull, N., Estrada-Plana, V., March-Llanes, J., Guzmán, N., Fernández-Muñoz, C., Ayesa, R., & Moya-Higueras, J. (2023). Board game-based intervention to improve executive functions and academic skills in rural schools: A randomized controlled trial. Trends in Neuroscience and Education, 33, Article 100216. https://doi.org/10.1016/j.tine.2023.100216
Zelazo, P. D., & Müller, U. (2002). Executive function in typical and atypical development. In U. Goswami (Ed.), Blackwell handbook of childhood cognitive development (pp. 445–469). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9780470996652.ch20
