ไตรสิกขากับการเรียนรู้ในยุค AI
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขา ซึ่งประกอบด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา ในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทอย่างกว้างขวาง การวิจัยเน้นการวิเคราะห์บทบาทของไตรสิกขาในการสร้างสภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่มีคุณธรรม มีสมาธิ และส่งเสริมปัญญาอย่างสมดุล เพื่อให้ผู้เรียนสามารถใช้เทคโนโลยีอย่างรับผิดชอบและมีวิจารณญาณ บทความชี้ให้เห็นว่า หลักศีลช่วยเสริมสร้างจริยธรรมดิจิทัลและความรับผิดชอบในการใช้ AI ขณะที่สมาธิช่วยพัฒนาความสามารถในการจดจ่อและทำงานเชิงลึกในโลกดิจิทัล ส่วนปัญญาเป็นเกราะป้องกันที่ช่วยให้ผู้เรียนวิเคราะห์ วิพากษ์ และตัดสินใจอย่างมีเหตุผลภายใต้บริบทของข้อมูลมหาศาลที่ได้รับจาก AI นอกจากนี้ บทความเน้นบทบาทสำคัญของครูในฐานะผู้เป็นแบบอย่างและผู้อำนวยการเรียนรู้ที่มีคุณธรรมในการนำไตรสิกขาไปบูรณาการกับเทคโนโลยี เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ที่มีคุณภาพและยั่งยืน ผลการศึกษาเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาทักษะครูและการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่ส่งเสริมไตรสิกขาอย่างครบถ้วนเพื่อรับมือกับความท้าทายในยุค AI บทความนี้จึงเป็นกรอบแนวคิดสำคัญสำหรับการพัฒนาการศึกษาที่มีความสมดุลระหว่างเทคโนโลยีและคุณธรรมในยุคสมัยใหม่ และในยุค AI การพัฒนาครูควรเน้นความรู้ด้านเทคโนโลยี การใช้ AI อย่างมีจริยธรรม และการออกแบบการเรียนรู้ที่ผสมไตรสิกขา ส่วนการออกแบบกิจกรรมควรส่งเสริมศีล สมาธิ และปัญญา ผ่านกติกา จัดเวลาเจริญสติ และฝึกคิดวิเคราะห์ ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ควบคู่คุณธรรม ใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติและวิจารณญาณ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จารุณี ดวงสุวรรณ. (2559). ปัญญาประดิษฐ์ 1. เอกสารประกอบการสอน ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
จิรกร ฐาวิรัตน์. (2568). AI กับการศึกษา : ตัวช่วยสุดอัจฉริยะ เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์. 1(2): 99.
ชูสกุล อาจมังกร. (2564). ไตรสิกขา : พุทธธรรมพื้นฐานของการจัดการเรียนรู้. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์. 2(2): 45.
ทิศนา แขมมณี. (2553). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นฤภัค สันป่าแก้ว. (2566). แนวทางการส่งเสริมครูในการจัดการเรียนรู้ในยุค AI. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 1(2): 44–50.
บุญมี แท่นแก้ว. (2552). จริยธรรมกับชีวิต. กรุงเทพมหานคร: โอ.เอส.พริ้นติ้ง.
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพฯ : ผลิธัมม์.
มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย. (2568). AI กับการศึกษา เปลี่ยนวิธีการเรียนรู้ให้ก้าวทันโลกยุคใหม่. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2568, จาก https://www.utcc.ac.th/ai-and-education-transforming-learning-in-the-modern-world/
สุกมล มุ่งพัฒนสุนทร. (2561). “ยุคแห่งสังคม AI: หาก AI มาแทนที่มนุษย์”. รายงานการวิจัย. การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อารี พันธ์มณี. (2540). จิตวิทยาการเรียนการสอน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: ต้นอ้อแกรมมี่.
Taeho YU. (2562). ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่4 เมื่อหุ่นยนต์ครองโลก การศึกษาคือทางรอด เดียวของมนุษย์. แปลโดย ตอรงสิริ ทองคำใส. กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิมพ์ดี จำกัด.