ไตรสิกขากับการเรียนรู้ในยุค AI

Main Article Content

ธนชาดา วงศ์กิติ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขา ซึ่งประกอบด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา ในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทอย่างกว้างขวาง การวิจัยเน้นการวิเคราะห์บทบาทของไตรสิกขาในการสร้างสภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่มีคุณธรรม มีสมาธิ และส่งเสริมปัญญาอย่างสมดุล เพื่อให้ผู้เรียนสามารถใช้เทคโนโลยีอย่างรับผิดชอบและมีวิจารณญาณ บทความชี้ให้เห็นว่า หลักศีลช่วยเสริมสร้างจริยธรรมดิจิทัลและความรับผิดชอบในการใช้ AI ขณะที่สมาธิช่วยพัฒนาความสามารถในการจดจ่อและทำงานเชิงลึกในโลกดิจิทัล ส่วนปัญญาเป็นเกราะป้องกันที่ช่วยให้ผู้เรียนวิเคราะห์ วิพากษ์ และตัดสินใจอย่างมีเหตุผลภายใต้บริบทของข้อมูลมหาศาลที่ได้รับจาก AI นอกจากนี้ บทความเน้นบทบาทสำคัญของครูในฐานะผู้เป็นแบบอย่างและผู้อำนวยการเรียนรู้ที่มีคุณธรรมในการนำไตรสิกขาไปบูรณาการกับเทคโนโลยี เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ที่มีคุณภาพและยั่งยืน ผลการศึกษาเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาทักษะครูและการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่ส่งเสริมไตรสิกขาอย่างครบถ้วนเพื่อรับมือกับความท้าทายในยุค AI บทความนี้จึงเป็นกรอบแนวคิดสำคัญสำหรับการพัฒนาการศึกษาที่มีความสมดุลระหว่างเทคโนโลยีและคุณธรรมในยุคสมัยใหม่ และในยุค AI การพัฒนาครูควรเน้นความรู้ด้านเทคโนโลยี การใช้ AI อย่างมีจริยธรรม และการออกแบบการเรียนรู้ที่ผสมไตรสิกขา ส่วนการออกแบบกิจกรรมควรส่งเสริมศีล สมาธิ และปัญญา ผ่านกติกา จัดเวลาเจริญสติ และฝึกคิดวิเคราะห์ ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ควบคู่คุณธรรม ใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติและวิจารณญาณ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
วงศ์กิติ ธ. . . (2025). ไตรสิกขากับการเรียนรู้ในยุค AI . วารสารศาสตร์แห่งพุทธ, 4(1), 81–95. สืบค้น จาก https://so10.tci-thaijo.org/index.php/JNBS/article/view/2665
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

จารุณี ดวงสุวรรณ. (2559). ปัญญาประดิษฐ์ 1. เอกสารประกอบการสอน ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

จิรกร ฐาวิรัตน์. (2568). AI กับการศึกษา : ตัวช่วยสุดอัจฉริยะ เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์. 1(2): 99.

ชูสกุล อาจมังกร. (2564). ไตรสิกขา : พุทธธรรมพื้นฐานของการจัดการเรียนรู้. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์. 2(2): 45.

ทิศนา แขมมณี. (2553). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นฤภัค สันป่าแก้ว. (2566). แนวทางการส่งเสริมครูในการจัดการเรียนรู้ในยุค AI. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 1(2): 44–50.

บุญมี แท่นแก้ว. (2552). จริยธรรมกับชีวิต. กรุงเทพมหานคร: โอ.เอส.พริ้นติ้ง.

พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพฯ : ผลิธัมม์.

มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย. (2568). AI กับการศึกษา เปลี่ยนวิธีการเรียนรู้ให้ก้าวทันโลกยุคใหม่. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2568, จาก https://www.utcc.ac.th/ai-and-education-transforming-learning-in-the-modern-world/

สุกมล มุ่งพัฒนสุนทร. (2561). “ยุคแห่งสังคม AI: หาก AI มาแทนที่มนุษย์”. รายงานการวิจัย. การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อารี พันธ์มณี. (2540). จิตวิทยาการเรียนการสอน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: ต้นอ้อแกรมมี่.

Taeho YU. (2562). ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่4 เมื่อหุ่นยนต์ครองโลก การศึกษาคือทางรอด เดียวของมนุษย์. แปลโดย ตอรงสิริ ทองคำใส. กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิมพ์ดี จำกัด.