การบูรณาการหลักจักร 4 เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต: วิเคราะห์เชิงแนวคิดและข้อเสนอเชิงปฏิบัติ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์แนวคิดการพัฒนาคุณภาพชีวิต (Quality of Life: QoL) ร่วมกับ “หลักจักร 4” ในพระพุทธศาสนา ได้แก่ (1) ปฏิรูปเทสวาสะ การอยู่ในถิ่นที่ดี (2) สัปปุริสูปัสสยะ การคบสัตบุรุษ (3) อัตตสัมมาปณิธิ การตั้งตนไว้ชอบ และ (4) ปุพเพกตปุญญตา ความเป็นผู้ได้ทำความดีไว้ก่อน บทความสังเคราะห์กรอบแนวคิดด้าน QoL ขององค์การอนามัยโลกและยูเนสโก เทียบเคียงกับหลักจักร 4 เพื่อเสนอ โมเดลบูรณาการจักร 4–QoL สำหรับใช้เป็นแนวทางเชิงนโยบายและการปฏิบัติในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน โดยยกกรณี “อาสาปันสุข” ตำบลอุโมงค์ จังหวัดลำพูน เป็นตัวอย่างการประยุกต์ใช้ ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า หลักจักร 4 ช่วยเพิ่มมิติทางจิตวิญญาณ จริยธรรม และทุนทางสังคมให้กับดัชนี QoL สากล ทำให้มาตรการพัฒนาคุณภาพชีวิตมีความสมบูรณ์และยั่งยืนมากขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
นริสรา พึ่งโพธิ์สภ. (2563). “การทำงานวิจัยที่เป็นเลิศของนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ: คุณลักษณะ ความหมาย และปัจจัยความสำเร็จ”. วารสารพัฒนาสังคม. 22(1): 100-122.
นริสรา พึ่งโพธิ์สภ และคณะ. (2557). “ปัจจัยด้านจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ: การสังเคราะห์งานวิจัยด้วยการวิเคราะห์อภิมาน”. วารสารพฤติกรรมศาสตร์. 20(1): 35-52.
ปิยะวัฒน์ เจริญศักดิ์. (2564). ความสุขและความผูกพันในการทำงานของพริตตี้ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
พระสุทธกานต์ สุทธปญฺโญ. (2567). แนวคิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักจักร 4. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (พิมพ์ ธมฺมธโร). (2548). มงคลยอดชีวิต. กรุงเทพมหานคร: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สถาบันวิจัยระบบสุขภาพจิต. (2565). รายงานประจำปี 2565: การพัฒนาระบบสุขภาพจิตเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตคนไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยระบบสุขภาพจิต, กรมสุขภาพจิต.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2545). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545–2549). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานพัฒนาชุมชน. (2566). รายงานตัวชี้วัด จปฐ. ปีงบประมาณ 2566. กรุงเทพมหานคร: กรมการพัฒนาชุมชน, กระทรวงมหาดไทย.
Hawkley, L. C., & Capitanio, J. P. (2015). “Perceived social isolation, evolutionary fitness and health outcomes: A lifespan perspective”. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 370(1669): Article 20140114.
Nussbaum, M. C. (2011). Creating capabilities: The human development approach. Belknap Press of Harvard University Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Simon & Schuster.
Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
Thai Well-being Consortium (TWC). (2023). Thai well-being index 2023: Conceptual framework and pilot findings. Thai Well-being Consortium.
United Nations Development Programme (UNDP). (1990). Human development report 1990: Concept and measurement of human development. Oxford University Press.
UNESCO. (2000). Quality of Life Indicators (pp. 110–120). UNESCO Publishing.
United Nations Volunteers. (2022). State of the world’s volunteerism report 2022: Building equal and inclusive societies. United Nations Volunteers.
World Bank. (2024). World development report 2024: The middle-income trap. International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank 1818 H Street NW, Washington, DC 20433.
World Health Organization (WHO). (1997). WHOQOL: Measuring Quality of Life. (WHO/MSA/MNH/PSF/97.4). World Health Organization.
