การพัฒนาความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์โดยใช้ชุดแบบจำลองชีววิทยาร่วมกับการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7Es) เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมที่เป็นส่วนขยายของเมนเดล สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

ผู้แต่ง

  • ปราณี คำภิระ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา
  • จารุวรรณ เยื่อสูงเนิน องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7Es), ความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์, ชุดแบบจำลองทางชีววิทยา, การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมที่เป็นส่วนขยายของเมนเดล

บทคัดย่อ

   การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาพัฒนาการทักษะการออกแบบและสร้างแบบจำลองทางชีววิทยา 2. เปรียบเทียบความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์หลังการจัดการเรียนรู้กับเกณฑ์ร้อยละ 70 และ 3. ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียน กลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ – คณิตศาสตร์ โรงเรียนสาหร่ายวิทยาคม จังหวัดนครราชสีมา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 34 คน ซึ่งเป็นนักเรียนทั้งห้อง เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย 1) แผนการจัดการเรียนรู้ (IOC = 0.87) 2) ชุดแบบจำลอง ทางชีววิทยา เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมที่เป็นส่วนขยายของเมนเดล (ประสิทธิภาพ E1/E2 = 81.60/ 84.58) 3) แบบประเมินทักษะการออกแบบและสร้างแบบจำลอง (IOC = 0.89) 4) แบบประเมินความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ (IOC = 0.84, Cronbach's α = .82) และ 5) แบบสอบถามความพึงพอใจแบบปลายเปิด (IOC = 0.92) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่ามัธยฐาน สถิติทดสอบวิลคอกซอนแบบกลุ่มตัวอย่างเดียว และการวิเคราะห์เนื้อหา

   ผลการวิจัยพบว่า 1. คะแนนทักษะการออกแบบและสร้างแบบจำลองทางชีววิทยามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามลำดับการประเมิน จากระดับพอใช้ (\mu = 7.56, \sigma = 2.13) เป็นระดับดี (\mu = 9.97, \sigma = 0.63 และ \mu = 10.15, \sigma = 0.66) 2. ความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์หลังเรียนมีค่ามัธยฐาน 12.00 คะแนน สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 (11.20 คะแนน) ในเชิงพรรณนา แต่ไม่แตกต่างจากเกณฑ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (z = −1.60,   p = .11, r = .27) และ 3. นักเรียนมีความพึงพอใจเชิงบวก โดยสะท้อนว่าชุดแบบจำลองช่วยให้เข้าใจเนื้อหาที่ซับซ้อนได้ชัดเจนขึ้น กิจกรรมเป็นระบบ และบรรยากาศส่งเสริมการมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ร่วมกัน

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

เกษราภรณ์ หอมทรง และ ธนดล ภูสีฤทธิ์. (2568). การจัดการเรียนรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐานเพื่อพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง ระบบหายใจของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 19(2), 135 - 147. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sskrujournal/article/view/282957/188689

ชาตรี ฝ่ายคำตา. (2561). การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เพื่อส่งเสริมความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 21). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นพักษร สังวาลเพ็ชร์, ชาตรี ฝ่ายคำตา, และอภิสิทธิ์ สงสะเสน. (2560). การพัฒนาความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ของนักเรียนห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในหน่วยการเรียนรู้เรื่อง โครงสร้างอะตอม. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (JSTEL), 8(2), 271 – 296. https://doi.org/10.14456/jstel.2017.18

ปภาดา บุญสิน, ดวงเดือน สุวรรณจินดา, และจุฬารัตน์ ธรรมประทีป. (2567). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน เรื่อง สารพันธุกรรม ที่มีต่อสมรรถนะการอธิบายปรากฏการณ์ในเชิงวิทยาศาสตร์และความสามารถในการคิดอย่างเป็นระบบของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช. วารสารนวัตกรรมทางการศึกษา, 24(2), 181 – 194. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/eduthu/article/view/266110/182874

พัฒนา พรหมณี, ยุพิน พิทยาวัฒนชัย, และจีระศักดิ์ ทัพผา. (2563). แนวคิดเกี่ยวกับความพึงพอใจและการสร้างแบบสอบถามความพึงพอใจในงาน. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ สถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย, 26(1), 59 – 66. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/apheit-ss/article/view/241557/164592

ลฎาภา ลดาชาติ. (2561). แบบจำลองกับการศึกษาวิทยาศาสตร์. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปะ, 38(4), 133 - 159. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/144149/106736

วนิดา เจริญ, และอะรุณี แสงสุวรรณ. (2566). การพัฒนาความสามารถในการสร้างแบบจำลองทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ด้วยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐานร่วมกับภาพเคลื่อนไหวที่สร้างขึ้น. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (JSTEL), 14(1), 26 – 42. https://doi.org/10.14456/jstel.2023.3

สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2566). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O - NET) โรงเรียนสาหร่ายวิทยาคม. https://newonetresult.niets.or.th/

สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2567). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O - NET) โรงเรียนสาหร่ายวิทยาคม. https://newonetresult.niets.or.th/

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2562). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). สสวท.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2566). ผลการประเมิน PISA 2022. https://pisathailand.ipst.ac.th/news-21/

สุวิทย์ มูลคำ. (2557). กลยุทธ์การสอนคิดวิเคราะห์ (พิมพ์ครั้งที่ 5). ภาพพิมพ์.

Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., &Landes, N. (2006). The BSCS 5E Instructional Model: Origins and Effectiveness. Biological Sciences Curriculum Study.

Çam, A. (2023). Examination of Training on Pre - Service Science Teachers’ Views on Socio - Scientific Issues and Nature of Science. Journal of Educational Research and Practice, 13(1), 163 – 180. https://doi.org/10.5590/JERAP.2023.13.1.13

Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological testing (3rd ed.). Harper & Row. https://archive.org/details/essentialsofpsyc00cron

Eisenkraft, A. (2003). Expanding The 5E Model: A Proposed 7E Model Emphasizes “Transfer of Learning” and The Importance of Eliciting Prior Understanding. The Science Teacher, 70(6), 56 – 59.

Erduran, S., Dagher, Z. R., &McDonald, C. V. (2019). Contributions of The Family Resemblance Approach to Nature of Science in Science Education: A Review of Emergent Research and Development. Science & Education, 28(3 – 5), 311 – 328. https://doi.org/10.1007/s11191-019-00052-2

Gilbert, J. K. & Justi, R. (2016). Modelling - Based Teaching in Science Education. Springer.

Kampourakis, K. (2017). Public Understanding of Genetic Testing and Obstacles to Genetics Literacy. In G. P. Patrinos, W. J. Ansorge, &P. B. Danielson (Eds.), Molecular Diagnostics (3rd ed., pp. 469 – 477). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-802971-8.00027-4

Kampourakis, K. (2025). Teaching School Genetics in The 2020s: Why “Naive” Mendelian Genetics Has To Go. Cold Spring Harbor Perspectives in Biology, 17(6), a041679. https://doi.org/10.1101/cshperspect.a041679

Kanlı, U. (2009). Roots and Evolution of Learning Cycle Model in Light of Constructivist Theory: A Sample Activity. Education and Science, 34(151), 44 – 64. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/793

Khishfe, R. (2023). Connected Learning: An Approach for Teaching Nature of Science Aspects and Argumentation Components. Journal of Research in Science Teaching, 60(10), 2180 – 2215. https://doi.org/10.1002/tea.21855

Krell, M., Upmeier zu Belzen, A., &Krüger, D. (2014). Students’ Levels of Understanding Models and Modelling in Biology: Global or Aspect - Dependent?. Research in Science Education, 44(1), 109 – 132. https://doi.org/10.1007/s11165-013-9365-y

Lederman, N. G., Abd – El - Khalick, F., Bell, R. L., &Schwartz, R. S. (2002). Views of Nature of Science Questionnaire: Toward Valid and Meaningful Assessment of Learners’ Conceptions of Nature of Science. Journal of Research in Science Teaching, 39(6), 497 – 521. https://doi.org/10.1002/tea.10034

Lederman, N. G. & Lederman, J. S. (2019). Teaching and Learning Nature of Scientific Knowledge: Is It Déjà Vu All Over Again?. Disciplinary and Interdisciplinary Science Education Research, 1, Article 6. https://doi.org/10.1186/s43031-019-0002-0

Taratara - Fadero, A. M. (2022). Effect of Contextual Inquiry Approach on Interest Towards Science and Achievement in Earth Science Among Grade 10 Students. Romblon State University Research Journal, 4(1), 34 – 39. https://ojs.rsu.edu.ph/index.php/rsurj/article/view/41/50

Williams, C. T. & Rudge, D. W. (2015). Mendel and The Nature of Science. The American Biology Teacher, 77(7), 492 – 499. https://doi.org/10.1525/abt.2015.77.7.3

Zangori, L., Vo, T., Forbes, C. T., &Schwarz, C. V. (2017). Supporting 3rd - Grade Students Model - Based Explanations About Groundwater: A Quasi - Experimental Study of A Curricular Intervention. International Journal of Science Education, 39(11), 1421 – 1442. https://doi.org/10.1080/09500693.2017.1336683

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

20-10-2026

รูปแบบการอ้างอิง

คำภิระ ป., & เยื่อสูงเนิน จ. . (2026). การพัฒนาความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์โดยใช้ชุดแบบจำลองชีววิทยาร่วมกับการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7Es) เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมที่เป็นส่วนขยายของเมนเดล สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี, 2(2), 79–100. สืบค้น จาก https://so10.tci-thaijo.org/index.php/HSEdutrujo/article/view/3607